01Wortels
Fijne wortels ontspringen aan een kruipende wortelstok en benutten vochtige spleten. Een lokale worteldiepte is niet vastgesteld.[3]
De planten van BonairePlantenportret 277
Pteridaceae
Adiantum capillus-venerisFijne zwarte bladstelen en waaiervormige blaadjes op vochtige, kalkrijke plekken.
Adiantum capillus-veneris L.[1]
Echt venushaar lijkt te zweven aan dunne, glanzend zwarte steeltjes. De kleine blaadjes hebben een waaiervorm en een ingesneden bovenrand. Dit is een varen: er zijn geen bloemen, vruchten of zaden. De bruine randflapjes van vruchtbare blaadjes beschermen de sporenhoopjes. De soort staat op de Bonaireaanse parkchecklist, maar een checklistregel bepaalt niet hoeveel planten er nu groeien.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUAdiantum capillus-venerisPapiamentse benaming; streeknamen kunnen worden gedeeld.
NEDERLANDSEcht venushaarNederlandse benaming; bij ontbreken van een bevestigde volksnaam staat de wetenschappelijke naam.
ENGELSMaidenhair fernEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKAdiantum capillus-venerisGeaccepteerde wetenschappelijke naam; gecontroleerde synoniemen staan hieronder.
Een bevestigde Papiamentse soortnaam ontbreekt in de geraadpleegde registers; daarom staat daar de wetenschappelijke naam. Echt venushaar is de Nederlandse naam.[1][6][7]
01
Van wortel tot zaad
Van wortelstok tot sporen.
Fijne zwarte bladstelen en waaiervormige blaadjes op vochtige, kalkrijke plekken.[3]
02Wortelstok en bladstelen
De korte kruipende wortelstok draagt bruine schubben. Gladde, zwarte tot kastanjebruine bladstelen dragen los gebogen of afhangende bladeren.[3]
03Bladeren
Het blad is meervoudig verdeeld in dunne, kale, waaiervormige segmenten. Donkere steeltjes lopen iets in de voet van de groene segmenten door.[3]
04Geen bloemen: sporenvorming
Er verschijnen geen bloemen. Aan de randen van vruchtbare bladsegmenten ontwikkelen zich hoopjes met sporendoosjes.[3]
05Geen vruchten: sporenstructuren
Er ontstaan geen vruchten. Omgeslagen randlobben vormen langwerpige of halvemaanvormige schijndekvliesjes boven de sporenhoopjes.[3]
06Geen zaden: sporen
Microscopische sporen nemen de verspreidingsrol over. Na kieming ontstaat eerst een klein voorkiemstadium, niet meteen een varen met grote bladeren.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire.
Appendix B van het parkbeheerplan 2022–2028 noemt deze soort als varen. De precieze actuele groeiplaats en populatiegrootte worden daar niet gegeven; de buitenlandse foto’s zijn herkenningsbeelden.[6]
Een plek in de natuur.
In Noord-Amerika is de soort beschreven op vochtige kalkrotsen, langs water en op kalkhoudende mortel. Voortdurend beschikbaar vocht en beschutting verklaren zulke groeiplaatsen beter dan het algemene etiket tropische varen.[3]
Plant & omgeving
Naam en gebruik.
Deze soort heeft een lange Europese apothekersgeschiedenis. Dat is een andere context dan Bonaireaans plantgebruik: een plaatselijk recept, oogsttraditie of handelsroute is hiermee niet aangetoond.[5]
03
Gebruik door de tijd
Geschiedenis en plantgebruik.
Veldcollecties, oude namen en onderzochte toepassingen.
Albisola, Italië; museum in Krakau17e–18e eeuwJagiellonian University Pharmacy Museum — apothecary vessel for liquorice syrup
Een varen in de apotheek
Een majolica stroopkan uit Albisola wordt door het Poolse apotheekmuseum gekoppeld aan een oud zoethoutsirooprecept waarin ook Adiantum capillus-veneris voorkwam. Het voorwerp maakt historische plantmedicijnen tastbaar; de vroegere toepassing bewijst geen genezende werking.[5]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van plantdelen.
Bladeren
Sierlijk groen
De fijne bladeren zijn decoratief. De soort vraagt een vochtig microklimaat; een droge, zonnige standplaats past slecht bij haar natuurlijke groeiplaatsen.[3][8]
Historisch kruid
Oude siropen
Een museumbron verbindt deze exacte soort met een samengestelde historische siroop, zonder dat die toepassing een Bonaireaans gebruik wordt.[5]
Sporenstructuren
Herkennen zonder plukken
De randflapjes laten de voortplanting zien. Laat een kleine varen in zijn vochtige spleet staan om de wortelstok en groeiplek te behouden.[3]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew, Plants of the World Online — current name and synonyms ↗
Kew, Plants of the World Online — current name and synonyms
- 02GBIF Backbone Taxonomy — independently compared names ↗
GBIF Backbone Taxonomy — independently compared names
- 03Flora of North America — Adiantum capillus-veneris ↗
Flora of North America — Adiantum capillus-veneris
- 04Naturalis, Dutch Caribbean Species Register ↗
Naturalis, Dutch Caribbean Species Register
- 05Jagiellonian University Pharmacy Museum — apothecary vessel for liquorice syrup ↗
Jagiellonian University Pharmacy Museum — apothecary vessel for liquorice syrup
- 06STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B pp. 96–98 ↗
STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B pp. 96–98
- 07FLORON/NDFF, Echt venushaar — Dutch occurrence and names ↗
FLORON/NDFF, Echt venushaar — Dutch occurrence and names
- 08BSBI, Adiantum capillus-veneris — ecology and historical names ↗
BSBI, Adiantum capillus-veneris — ecology and historical names
Foto’s, makers & licenties
Echt venushaar op een vochtige rotswand in Penne, Italië; geen opname van Bonaire. Bladonderzijde in Coimbra, Portugal: omgeslagen randlobben bedekken de sporenhoopjes.
- bthorsnes · Largo Fontemanente, Penne, Abruzzo, IT · 2026-10-19bthorsnes · CC BY-NC · Bron
- zebedeugalinha · Coimbra, Portugal · 2026-10-18zebedeugalinha · CC BY · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 19 oktober 2026.