Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 114

Asparagaceae

Agave boldinghianaLange stekelige bladeren en broedplantjes hoog boven de rozet.

Agave boldinghiana Trel.[1]

Agave boldinghiana vormt een grote rozet met relatief smalle, stevige bladeren. Een hoge vertakte bloeistengel draagt goudgele bloemen en later vaak broedplantjes. De soort is naar de Nederlandse botanicus I. Boldingh genoemd; zijn collecties van Curaçao en Bonaire spelen een hoofdrol in de vroege beschrijvingen.

Leer de plant kennen
Agave boldinghiana op Curaçao; historische overzichtsfoto gepubliceerd door Trelease in 1913.
Agave boldinghiana op Curaçao; historische overzichtsfoto gepubliceerd door Trelease in 1913.
PAPIAMENTUAgave boldinghianaGedocumenteerde eilandnaam.
NEDERLANDSAgave boldinghianaAgave boldinghiana
ENGELSAgave boldinghianaAgave boldinghiana
WETENSCHAPPELIJKAgave boldinghianaTrel.

Kew accepteert Agave boldinghiana Trel. als aparte soort en geeft geen synoniemen. Trelease noteerde historisch koeki spanjool en soms koeki indian. Deze namen worden ook bij andere agaven gebruikt. Er is geen afzonderlijke Nederlandse of Engelse volksnaam bevestigd.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van wortel tot zaad.

Zes onderdelen helpen bij de herkenning.[3][4]

01Wortels

De plant wortelt vanuit de basis van de rozet en vormt uitlopers, waardoor meerdere rozetten bij elkaar kunnen staan.[3][4]

02Stengels

Bijna stamloos; de bladeren vormen een lage rozet. De bloeistengel kan vele meters boven de bladeren uitsteken.[3][4]

03Bladeren

Stevig, groen tot grijsgroen, ongeveer 90–125 cm lang bij de beschreven Bonaireaanse planten, met randtanden en een scherpe eindstekel.[3][4]

04Bloemen

Goudgeel; Hummelinck beschreef bij Bonaireaanse planten bloemen van ongeveer 5–5,4 cm aan een 6,5–7 m hoge bloeistengel.[3][4]

05Vruchten

Langwerpige droge doosvruchten, bij de onderzochte Bonaireaanse planten ongeveer 3,3–4,2 cm lang. Niet iedere bloemtak vormt veel vruchten.[3][4]

06Zaden

Hummelinck beschreef zaden van ongeveer 6–6,5 mm lang. Broedplantjes aan de bloeistengel zijn vegetatieve nieuwe plantjes, geen zaden.[3][4]

Vergelijk bladvorm, eindstekel, randtanden én bloemen. Agave vivipara en Agave cocui zijn volgens Kew afzonderlijke soorten. Broedplantjes alleen zijn geen voldoende soortkenmerk.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Kew rekent Bonaire, Curaçao en La Guajira in noordoostelijk Colombia tot het natuurlijke gebied. Hummelinck vond de soort in 1930 bij Dos Pos en op de noordhelling van Seru Dochila, op verweringsmateriaal van koraalkalk.[1][3][4]

Een plaats in het landschap.

Een vetplant van seizoensdroge gebieden. Hummelinck beschreef uitlopers, broedplantjes en geringe vruchtzetting bij sommige Bonaireaanse exemplaren. Daardoor zijn vruchten en broedplantjes twee verschillende manieren waarop de plant nakomelingen kan voortbrengen.[1][4]

Plant & omgeving

Namen en gebruik op de eilanden.

De naam koeki spanjool staat al bij Trelease. Een gedeelde agavenaam bewijst echter niet dat historische recepten, vezelproducten of handelsladingen van precies deze soort afkomstig waren.[3][5]

03

Gebruik door de tijd

Sporen in de geschiedenis.

Documenten, collecties en beschreven toepassingen.

Dos Pos · Bonaire1930P.WagenaarHummelinck 1936 · Notes on Agave, pp 240–241

Bloeiende planten bij Dos Pos.

Op 27 mei en 5 juni 1930 noteerde Hummelinck bloeiende agaven bij Dos Pos en Seru Dochila. Hij beschreef de standplaatsen als mogelijk halfgecultiveerd. Die veldwaarneming gaat over deze vindplaatsen en sluit Kews bredere inheemse verspreiding niet uit.[1][4]

01

1909–1913

Curaçao · botanische collecties

Een soort genoemd naar Boldingh.

Trelease publiceerde Agave boldinghiana in 1913 op basis van onder meer Boldinghs Curaçaose materiaal A 2 uit 1909. Hij vergeleek ook Ecker-materiaal en Bonaireaanse planten. De historische overzichtsfoto toont de Curaçaose soort in deze oorspronkelijke publicatie.[3]

02

1907

Bonaire · touwproductie

Pita en een voorgestelde fabriek.

Euwens beschreef hoe op Bonaire agavebladeren met de hand werden ontvezeld voor lokaal touw. Hij stelde een centrale fabriek voor en schreef dat de productie nog te klein was voor uitvoer. Zijn tekst bepaalt de soort niet; de activiteit kan dus niet uitsluitend aan Agave boldinghiana worden toegeschreven.[5]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en aandachtspunten.

Landschap

Een grote stekelige rozet.

Trelease beschreef de soort uit de eilanden en Hummelinck herkende mogelijk halfgecultiveerde planten. Kew registreert ook een brede categorie milieugebruik, zonder een specifieke lokale toepassing te noemen.[1][3][4]

Materiaal

Agavevezels met onzekere soorttoewijzing.

Lokale touwproductie uit pita is gedocumenteerd. Welke soort bij ieder stuk touw werd gebruikt, is in de historische bron niet vastgelegd.[5]

Voedsel & traditie

Geen gecontroleerde bereiding voor deze soort.

Voedsel- en medicinale toepassingen van andere agaven zijn niet automatisch van toepassing. Een specifieke Bonaireaanse bereiding voor Agave boldinghiana is niet bevestigd.[1][3][5]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
  2. 02
    STINAPA — Washington Slagbaai 2022–2028 AppendixB ↗

    Namen, verspreiding en plantkenmerken.

  3. 03
  4. 04
  5. 05
    Euwens 1907 — Bonaire economic conditions, p 204 ↗

    Namen, verspreiding en plantkenmerken.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende beelden van de plant en haar herkenningsdetails.

  • William Trelease, Agave in the West Indies (1913), plate11; photographer not identified · Curaçao; historical plate identified by Trelease1913 · published1913; photograph date unknownWilliam Trelease, Agave in the West Indies (1913), plate11; photographer not identified · Public domain (US publication1913) · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.