01Wortels
Een blijvend wortelstelsel ondersteunt de houtige basis; lokale wortelspreiding en diepte zijn niet vastgesteld.[5]
De planten van BonairePlantenportret 254
Verbenaceae
BibiritoEen lange aar opent telkens maar een paar blauwe tot paarse bloemen.
Stachytarpheta jamaicensis (L.) Vahl[1][2]
Bibirito laat de bloemen na elkaar verschijnen. Aan de lange, vaak gebogen aren staan telkens slechts enkele open kroontjes, terwijl lege bloemholtes zichtbaar blijven. De tegenoverstaande bladeren hebben een getande rand en lopen smaller naar de bladvoet toe.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUBibiritoGeregistreerde Papiamentse naam.
NEDERLANDSStachytarpheta jamaicensisGeen vaste Nederlandse naam bevestigd; de wetenschappelijke naam staat hier.
ENGELSLight-blue snakeweedEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKStachytarpheta jamaicensisGeaccepteerde wetenschappelijke naam; oudere namen en afbakening staan in de toelichting.
Bibirito staat in de parkchecklist; Naturalis registreert ook Kai-flou en Purple wormbush. Verbena jamaicensis L., Abena jamaicensis en Zappania jamaicensis zijn oudere namen. De rood bloeiende Stachytarpheta boldinghii is een afzonderlijke soort.[1][2][3][4]
01
Van wortel tot zaad
Van wortel tot zaad.
Een lange aar opent telkens maar een paar blauwe tot paarse bloemen.[5]
02Stengels
Een vertakt kruid tot halfstruik, vaak 0,3–1,2 m hoog volgens buitenlandse flora’s. De oudere basis is houtig; jonge takken zijn rond tot vierkant.[5]
03Bladeren
Tegenoverstaand, eirond tot elliptisch, met ronde of stompe top en een lang versmalde voet. De randen zijn grof gekarteld tot gezaagd.[5]
04Bloemen
Blauwe tot paarse buisbloemen met vijf ongelijke slippen; de lange aren kunnen volgens de Caymanflora 10–50 cm meten. Bloemen komen uit verzonken holtes.[5]
05Vruchten
Droge donkerbruine tot zwarte vruchten, verborgen in de aarholtes; ze splitsen in twee smalle, geribde deelvruchten.[5]
06Zaden
Elke deelvrucht omsluit één zaad. De zichtbare droge vruchtwand wordt vaak voor het zaad zelf aangezien.[5]
Zoek vlezig, wat grijsgroen blad met een ronde top en stompe naar voren gerichte tanden, naast een stevige aar. Donkere bloemen, scherp uitstekende bladtanden en een sterk gebobbelde bladschijf passen eerder bij gelijkende soorten; kleur alleen is onvoldoende.
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire.
De soort staat op de parkchecklist. De gekozen herkenningsfoto’s komen van Curaçao: veel openbare Bonairese tuinfoto’s hebben scherper getand, sterk gebobbeld blad en dunne aren, waardoor verwarring met andere Stachytarpheta-soorten mogelijk is. Die beelden zijn niet als zeker soortportret gebruikt.[3][5]
De plant in haar omgeving.
De soort groeit in open vegetatie, bermen, kuststroken en periodiek vochtige plekken. Buiten het oorspronkelijke Amerikaanse gebied is zij wijd verspreid geraakt. De lange opeenvolging van bloemen maakt haar in de tuinhouderij aantrekkelijk voor bloembezoekende dieren.[1][5]
03
Gebruik door de tijd
Geschiedenis en plantgebruik.
Bronnen verbinden de plant met mensen, plaatsen en veranderende kennis.
Nederlandsch West-Indië1914–1917Benjamins & Snelleman — Encyclopaedie 1914–1917, Stachytarpheta jamaicensis
Purple wormbush in de encyclopedie
De West-Indische encyclopedie noemt de plant Purple wormbush op de Bovenwindse eilanden. Zij beschrijft de bloemen in holtes van een zeer lange aar. Dat herkenningsdetail is nog steeds bruikbaar, ook als volksnamen en geslachtsnamen veranderen.[7]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van plantdelen.
Tuin
Opeenvolgende bloemen
De Bahamaanse plantentuin beschrijft aanplant als bodembedekker en om vlinders en kolibries aan te trekken. De groeivorm en verwante soorten vragen bij aankoop om een correcte soortnaam.[6]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew POWO — Stachytarpheta jamaicensis; accepted name and synonyms ↗
Kew POWO — Stachytarpheta jamaicensis; accepted name and synonyms
- 02GBIF — Stachytarpheta jamaicensis (L.) Vahl; taxon and synonyms ↗
GBIF — Stachytarpheta jamaicensis (L.) Vahl; taxon and synonyms
- 03STINAPA — Washington Slagbaai 2022–2028, Appendix B ↗
STINAPA — Washington Slagbaai 2022–2028, Appendix B
- 04Naturalis — Dutch Caribbean Species Register ↗
Naturalis — Dutch Caribbean Species Register
- 05Kew — Flora of the Cayman Islands / Flora of Tropical East Africa, morphology ↗
Kew — Flora of the Cayman Islands / Flora of Tropical East Africa, morphology
- 06Leon Levy Native Plant Preserve — Stachytarpheta jamaicensis; regional traditions ↗
Leon Levy Native Plant Preserve — Stachytarpheta jamaicensis; regional traditions
- 07Benjamins & Snelleman — Encyclopaedie 1914–1917, Stachytarpheta jamaicensis ↗
Benjamins & Snelleman — Encyclopaedie 1914–1917, Stachytarpheta jamaicensis
- 08Chen & Wu 2003 — Remarks on Stachytarpheta of Taiwan, pp. 167–174 ↗
Primary comparative key; jamaicensis versus urticaefolia.
Foto’s, makers & licenties
Bibirito met een lage spreidende groei bij Bapor Kibra, Curaçao. De lichtpaarse bloemen en dikke aar met brede schutblaadjes, Curaçao.
- (c) Quinlan Cijntje, some rights reserved (CC BY-NC) · Bapor Kibra z/n, Willemstad, Curaçao · 2021-03-13(c) Quinlan Cijntje, some rights reserved (CC BY-NC) · CC-BY-NC · Bron
- (c) Quinlan Cijntje, some rights reserved (CC BY-NC) · Bapor Kibra z/n, Willemstad, Curaçao · 2021-03-13(c) Quinlan Cijntje, some rights reserved (CC BY-NC) · CC-BY-NC · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 19 oktober 2026.