De planten van BonairePlantenportret 119

Cucurbitaceae

Batata di djukuEen rankende komkommerverwant met een verborgen knol.

Ceratosanthes palmata (L.) Urb.[1]

Diep ingesneden bladeren spreiden zich als smalle vingers uit. Met heel fijne ranken zoekt Batata di djuku steun tussen andere planten. Onder de grond zit een verdikte wortel; boven de grond verschijnen roomwitte bloemen waarvan elke kroonlob diep in tweeën is gedeeld.

Leer de plant kennen

Batata di djuku met diep ingesneden blad en witte bloem, Curaçao.

PAPIAMENTUBatata di djukuBatata di djuku, Plantasia en Lenga di Chuchubi zijn gedocumenteerde eilandnamen. Zulke namen worden gedeeld met andere planten; batata bewijst hier geen eetbaarheid als aardappel.

NEDERLANDSBatata di djukuNederlandse aanduiding of wetenschappelijke naam.

ENGELSCeratosanthes palmataCeratosanthes palmata

WETENSCHAPPELIJKCeratosanthes palmataCeratosanthes palmata (L.) Urb.

Batata di djuku, Plantasia en Lenga di Chuchubi zijn gedocumenteerde eilandnamen. Zulke namen worden gedeeld met andere planten; batata bewijst hier geen eetbaarheid als aardappel. Gecontroleerde oudere namen: Trichosanthes palmata; Ceratosanthes corniculata; Ceratosanthes gracilis; Ceratosanthes latiloba; Ceratosanthes latiloba var. acutiloba; Ceratosanthes tuberosa; Trichosanthes corniculata; Trichosanthes tuberosa.[1][2]

Van wortel tot zaad

Herkennen van wortel tot zaad.

De knolwortel, fijne ranken en diep gespleten witte bloemkroon horen bij dezelfde klimplant.[3]

01Wortels

Een grote, verdikte knolwortel. Die ondergrondse opslag vormt het blijvende deel van de klimplant.[3]

02Stengels

Lang, dun, hoekig en gegroefd, vrijwel kaal; de ranken zijn zeer fijn en onvertakt.[3]

03Bladeren

Ongeveer 8–15 cm lang en breed, diep drielobbig bijna tot de basis; de zijlobben zijn opnieuw verdeeld.[3]

04Bloemen

Wit tot roomgeel, met diep tweedelige kroonlobben. Mannelijke bloemen staan in trossen van circa 5–10 bloemen.[3]

05Vruchten

Smal eivormig, circa 3–4 cm lang en 1,5–2 cm breed, licht met donkergroene marmering en lengtestrepen.[3]

06Zaden

Wit, langwerpig en afgeplat, circa 5–6 mm lang. Ze zijn veel kleiner dan de volledige vrucht.[3]

Elke kroonlob is diep in tweeën gedeeld; close-up van een bloem bij Krakeel, Curaçao.

De witte bloemen lijken door hun gedeelde lobben meer punten te hebben dan vijf. Vergelijk de hele plant: de zeer diepe bladlobben en ranken onderscheiden haar van andere Lenga di Chuchubi-planten.

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Stoffers vermeldt Dos Pos, verzameling 571, bloeiend in november. Op Aruba en Curaçao zijn eveneens concrete vondsten met bloemen en vruchten opgenomen. De genoemde maand is een verzameldatum, geen vaste bloeikalender.[2][3]

Steun boven de grond, reserve eronder.

De dunne ranken helpen de stengels steunpunten te grijpen. De knolwortel bewaart de plant ondergronds; niet ieder deel van de plant hoeft daardoor tegelijk zichtbaar te zijn. Kew beschrijft haar als een klimmende geofyt.[1][3]

Plant & omgeving

Batata als naam, geen recept.

De knolvormige wortel maakt de vergelijking met batata begrijpelijk. De lokale namen staan vast, maar een concrete Bonaireaanse bereiding van de knol als voedsel is niet bevestigd.[2][3]

Gebruik door de tijd

Een eilandklimmer met oude medicinale namen.

De beschrijving van de plant en de registratie van gebruik moeten naast elkaar worden gelezen.

Curaçao · plantentradities2009A.O. Debrot · CARMABI, Table3 p.43

Batata di djuku op een lijst van gebruiksplanten.

Debrot noemt batata di djuku in zijn tabel met medicinaal gebruikte planten onder de afwijkend gespelde naam Cerathocantha palmata, met Morton (1981) als bron. De tabel noemt geen ziekte, plantdeel of bereidingswijze.[4]

1759 → 1918

Naamgeschiedenis

Palmata verandert van geslacht.

Linnaeus publiceerde Trichosanthes palmata in 1759. Urban plaatste haar in 1918 in Ceratosanthes. Ook corniculata en tuberosa zijn oudere namen voor dezelfde soort.[1]

1980

Dos Pos · Bonaire

Een bloeiende vondst in de flora.

De Antilliaanse flora publiceerde de Dos Pos-vondst als Stoffers 571. Dezelfde beschrijving geeft nauwkeurige vrucht- en zaadmaten uit de soortbehandeling; dit is geen foto of oogstverslag van die ene Bonaireaanse plant.[3]

Plant & dagelijks leven

Gebruik en betekenis.

Traditioneel medicinaal

Een gebruikslijst met grenzen.

De Curaçaose registratie bevestigt dat de plant in een medicinale traditie is opgenomen. Zonder vermeld plantdeel of aandoening kan daar geen specifieke toepassing aan worden toegevoegd.[4]

Voedsel

Verwantschap is geen eetbaarheidsbewijs.

Kew registreert voedselgebruik als brede categorie, maar zonder een hier bevestigde lokale knolbereiding. De plant behoort tot de komkommerfamilie; dat maakt haar wortel of vrucht niet automatisch geschikt voor de keuken.[1][3]

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

01
Kew POWO — Ceratosanthes palmata, eight synonyms and distribution ↗
Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.
02
Dutch Caribbean Species Register — Batata di Djuku and Curaçao photographs ↗
Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.
03
Stoffers (1980) — Cucurbitaceae, Flora of the Netherlands Antilles, pp.101–102 ↗
Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.
04
A.O. Debrot / CARMABI (2009) — Cultural ties to the land, Table3 p.43 ↗
Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende kleurenbeelden van de plant en herkenningsdetails.

Carel de Haseth · dam at Krakeel, near radiostation Daniel, Curaçao · 2016/10/06Carel de Haseth · CC BY-NC 4.0 · Bron
Carel de Haseth · dam at Krakeel, near radiostation Daniel, Curaçao · 2016/10/06Carel de Haseth · CC BY-NC 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.