Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 121

Fabaceae

Watapana shimaronVeel kleine deelblaadjes die dichtvouwen en gele bloemen tussen het groen.

Chamaecrista nictitans (L.) Moench[1]

Deze fijne vlinderbloemige draagt rijen kleine deelblaadjes langs een centrale bladspil. Bij aanraking kunnen de blaadjes zich sluiten. Chamaecrista nictitans heeft kleine gele bloemen en platte peulen; de Bonaireaanse parkchecklist noemt haar wild sensitive plant.

Leer de plant kennen
Groeivorm en geveerde bladeren van Chamaecrista nictitans bij Malmok, Aruba.
Groeivorm en geveerde bladeren van Chamaecrista nictitans bij Malmok, Aruba.
PAPIAMENTUWatapana shimaronWatapana shimaron
NEDERLANDSChamaecrista nictitansChamaecrista nictitans
ENGELSWild sensitive plantWild sensitive plant
WETENSCHAPPELIJKChamaecrista nictitansChamaecrista nictitans (L.) Moench

Watapana shimaron is vastgelegd in het eilandregister, zonder bevestiging dat die naam specifiek op Bonaire wordt gebruikt. Dezelfde volksnaam kan andere planten aanduiden. Cassia nictitans is het synoniem van de soort. Chamaecrista nictitans var. diffusa is een afzonderlijk geaccepteerde variëteit met een Caribisch gebied inclusief Aruba en de Nederlandse Antillen; het is geen losse synoniemnaam voor de hele soort. Een Nederlandse volksnaam is niet bevestigd.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van dichtbij.

Kleine deelblaadjes, een bladsteelklier en platte peulen helpen bij de herkenning.[3]

01Wortels

De Noord-Amerikaanse beschrijving noemt een lange penwortel en toepassing voor bodemvastlegging. Dit is een buitenlandse beschrijving, geen gemeten Bonaireaanse worteldiepte.[3]

02Stam & stengels

Een fijn vertakt kruid; de Bahamaanse gids beschrijft eenjarige planten tot circa 50 cm die met leeftijd onderaan houtiger worden.[3]

03Bladeren

Afwisselend, enkelgeveerd, met veel kleine tegenoverstaande deelblaadjes met een gave rand. De Bahamaanse gids geeft 10–20 paren. Aan de bladsteel zit een opvallende klier.[3]

04Bloemen

Kleine, gele, tweezijdig symmetrische bloemen, één tot drie bij elkaar. De vijf kroonbladen vormen geen gesloten kiel zoals bij veel andere vlinderbloemigen.[3]

05Vruchten

Een platte, behaarde peul die bruin wordt bij rijping en langs de naden opent. Het is een droge vrucht, geen eetbare groenteboon op grond van uiterlijk alleen.[3]

06Zaden

Kleine bruine tot zwarte zaden binnen de peul. Noord-Amerikaanse natuurbeheergegevens noemen ze als voedsel voor vogels en kleine zoogdieren.[3]

Een kleine gele bloem tussen de deelblaadjes, gefotografeerd bij Malmok, Aruba.
Een kleine gele bloem tussen de deelblaadjes, gefotografeerd bij Malmok, Aruba.

De vele kleine deelblaadjes onderscheiden haar van Chamaecrista absus met slechts twee paren. Dichtvouwende bladeren komen ook bij andere planten voor en zijn alleen geen zekere determinatie.

02

Bonaire & de Antillen

De plant op Bonaire.

De soort staat als Chamaecrista nictitans in de Washington Slagbaai-checklist. Kew vermeldt de Nederlandse Antillen binnen het natuurlijke gebied. De foto’s zijn van Malmok op Aruba; ze worden op soortniveau gebruikt zonder een onbewezen ondersoort toe te wijzen.[2]

Groeiplaats en levenswijze.

De Caribische gids noemt erven, verlaten akkers en bermen. Noord-Amerikaanse bronnen beschrijven daarnaast een rol als voedselplant voor dieren en als stikstofbindende begroeiing. Die toepassingen geven context, geen bewijs voor een Bonaireaans beheerproject.[3]

Plant & omgeving

Namen en eilandgebruik.

De naam watapana shimaron is niet uniek. Een klein kruid met gele bloemen mag niet door een gedeelde naam worden samengevoegd met de houtige Acacia-achtige planten die eveneens zo worden genoemd.[2]

03

Gebruik door de tijd

Sporen door de tijd.

Een gevoelige bladbeweging verbindt botanische namen, regionale kennis en hedendaags terreinbeheer.

Botanische naam1753 → 1794Kew

De soort die knipoogt.

Linnaeus publiceerde Cassia nictitans in 1753; Moench maakte in 1794 de combinatie Chamaecrista nictitans. Het Latijnse nictitans verwijst volgens NCSU naar knipogen en past bij de bewegende blaadjes.[1][4]

Noord-Amerika · plantengebruik

Een traditie met een andere herkomst.

NCSU noemt Cherokee-gebruik als krampmiddel en daarnaast toepassingen als laxeer- en wormdrijvend middel. Dit zijn traditionele gebruiksgegevens uit Noord-Amerika, geen bewijs van lokale toepassing op Bonaire of klinische werkzaamheid.[4]

Verenigde Staten · terreinbeheer

Groen langs wegbermen.

De Amerikaanse bron beschrijft gebruik langs wegen voor bestuivershabitat en erosiebeperking. De plant kan stikstof aan de bodem bijdragen, terwijl zaden dieren voeden.[4]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en betekenis.

Natuur

Bloemen, zaden en bezoekers.

NCSU beschrijft bestuiverbezoek aan bloemen, zaadconsumptie door vogels en kleine zoogdieren, en insecten bij de nectarproducerende klier. Dit zijn Noord-Amerikaanse gegevens.[4]

Bodem

Bodembedekking in buitenlandse projecten.

Stikstofbinding en bodemvastlegging geven de plant gebruikswaarde in de Amerikaanse beschrijving. Een specifiek Bonaireaans landbouw- of erosieproject is niet bevestigd.[4]

Traditioneel medicinaal

Plaatselijke kennis onderscheiden.

De Bahamaanse gids kent geen medicinaal gebruik op de Lucayan-eilanden; de Noord-Amerikaanse bron noemt wel traditionele toepassingen. Die verschillen vragen om duidelijke geografische aanduiding.[3][4]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew — accepted species, Cassia nictitans synonym and thirteen accepted infraspecific taxa ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  2. 02
    STINAPA — Washington Slagbaai checklist ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  3. 03
    Leon Levy Native Plant Preserve — Caribbean habit, flowers, pods and habitats ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  4. 04
    North Carolina State University — sensitive leaves, US ecology and ethnobotany ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  5. 05
    Kew — accepted variety diffusa and its Caribbean range ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  6. 06
    Dutch Caribbean Species Register — Sensitive Pea and Watapana Shimaron ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende kleurenfoto’s tonen de groeivorm en herkenningsdetails.

  • Eric Knight · Malmok, Noord, Aruba · 2019-08-05Eric Knight · CC BY 4.0 · Bron
  • Eric Knight · Malmok, Noord, Aruba · 2019-08-05Eric Knight · CC BY 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.