Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 128

Nyctaginaceae

Mata di kachuEen klauterend kruid met tere bloemen en kleverige vruchtomhulsels.

Commicarpus scandens (L.) Standl.[1]

De dunne stengels van mata di kachu zoeken steun tussen andere planten. Tegenoverstaande, wat vlezige bladeren en kleine groenig gele bloemen horen bij dit kruid, dat aan de basis kan verhouten. De langwerpige vruchtomhulsels dragen kleverige klieren.

Leer de plant kennen
Klauterende mata di kachu tussen takken op Curaçao.
Klauterende mata di kachu tussen takken op Curaçao.
PAPIAMENTUMata di kachuMata di kachu
NEDERLANDSCommicarpus scandensCommicarpus scandens
ENGELSGome bushGome bush
WETENSCHAPPELIJKCommicarpus scandensCommicarpus scandens (L.) Standl.

Mata di kachu staat in de Washington Slagbaai-checklist. De Antilliaanse flora noemt ook yerba di pipa, yerba di cangreu en kwareel voor de Benedenwindse eilanden. Boerhavia scandens is de oude naam; Boerhavia grahamii en Boerhavia sarmentosa zijn eveneens synoniemen. Een eigen Nederlandse volksnaam is niet bevestigd.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van dichtbij.

De tegenoverstaande bladeren en de klieren op het vruchtomhulsel zijn nuttige kenmerken.[3]

01Wortels

Een overblijvende plant met een wortelbasis in de grond; de slanke bovengrondse takken zoeken steun in de omringende begroeiing.[3]

02Stam & stengels

Sterk vertakt, bleekgroen, vrijwel kaal en onderaan enigszins houtig. De stengels klauteren meestal tussen andere planten.[3]

03Bladeren

Tegenoverstaand, breed hartvormig tot driehoekig eirond, 2–6,5 cm lang, helder groen en wat vlezig.[3]

04Bloemen

Kleine groenig gele, trechtervormige bloemen in schermpjes. De lange meeldraden steken uit het bloemdek.[3]

05Vruchten

Het eigenlijke vruchtje blijft in een verlengd bloemdek zitten: een anthocarp van ongeveer 1 cm met kleverige klieren, vooral bovenaan.[3]

06Zaden

Het zaad ligt binnen het droge vruchtje en het omhullende bloemdek. Een anthocarp is geen peul of bes.[3]

Detail in Loreto, Mexico: langwerpige groene vruchtomhulsels met klieren aan de bovenkant.
Detail in Loreto, Mexico: langwerpige groene vruchtomhulsels met klieren aan de bovenkant.

Verwar deze soort niet met de fijn vertakte Boerhavia-soorten met veel kleinere vruchtomhulsels. Bij Commicarpus zijn de langwerpige, geklierde anthocarpen opvallend.

02

Bonaire & de Antillen

De plant op Bonaire.

De Antilliaanse flora noemt materiaal uit Fontein, Rincon, Dos Pos, Put Bronswinkel en de omgeving van Kralendijk. De moderne parkchecklist gebruikt de naam mata di kachu.[2][3]

Groeiplaats en levenswijze.

Een plant van tropisch en subtropisch Amerika. De regionale flora beschrijft haar als een algemeen onkruid; de Bahamaanse gids noemt erven, verlaten akkers, bermen en randen van droog bos.[3]

Plant & omgeving

Namen en eilandgebruik.

De uiteenlopende namen laten zien hoe dit onopvallende kruid op verschillende eilanden bekend is. De naam Boerhavia scandens blijft bruikbaar om oudere waarnemingen en gebruiksbronnen terug te vinden.[2]

03

Gebruik door de tijd

Sporen door de tijd.

Gedroogde collecties en mondelinge plantentradities bewaren elk een ander deel van het verhaal.

Bonaire · botanische collectiesFlora van 1980Westra & Stoffers · Nyctaginaceae

Van Fontein tot Kralendijk.

De flora documenteert bloeiend materiaal van Suringar uit Fontein en collecties van Boldingh en Stoffers uit onder meer Rincon en Dos Pos. Dit zijn botanische vindplaatsen; ze vormen geen bewijs voor oogst of uitvoer.[3]

Bahama’s · traditioneel gebruik

Gome bush bij luchtwegklachten.

De preserve registreert traditioneel gebruik op de Lucayan-eilanden bij verkoudheid, griep en andere luchtwegklachten. De bron beschrijft geen klinische toets en geen specifiek Bonaireaans gebruik.[4]

Botanische naamgeschiedenis

Een nieuw geslacht.

Linnaeus publiceerde Boerhavia scandens in 1753. Standley plaatste de soort in 1909 in Commicarpus. Daarom kunnen twee verschillende geslachtsnamen dezelfde plant aanduiden.[1]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en betekenis.

Traditioneel medicinaal

Gebruik op andere eilanden.

Het Bahamaanse gebruik hoort bij regionale volksgeneeskunde. Welk plantdeel en welke bereiding daar precies gebruikt werden, vermeldt deze beknopte bron niet.[4]

Natuur

Een kruid tussen de struiken.

De klauterende groei gebruikt de omringende begroeiing als steun. De kleverige klieren op de vruchtomhulsels zijn een belangrijk herkenningsdetail.[3]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew — Commicarpus scandens, accepted name and synonyms ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  2. 02
    STINAPA — Washington Slagbaai checklist ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  3. 03
    Westra & Stoffers — Nyctaginaceae, Flora of the Netherlands Antilles, pp.176–177 ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

  4. 04
    Leon Levy Native Plant Preserve — Boerhavia scandens, regional uses ↗

    Gecontroleerde bron voor namen, verspreiding, herkenning of het beschreven gebruik.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende kleurenfoto’s tonen de groeivorm en herkenningsdetails.

  • nebrooks · Curaçao · 2025-12-24nebrooks · CC BY 4.0 · Bron
  • Sula Vanderplank · Loreto, B.C.S., México · 2026-10-09Sula Vanderplank · CC BY 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.