Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 134

Celastraceae

Plaka chikituEen kleine struik met tegenoverstaande blaadjes en rode steenvruchtjes.

Crossopetalum rhacoma Crantz[1]

Plaka chikitu valt gemakkelijk weg tussen ander struikgewas. Van dichtbij verraden tegenoverstaande, fijn getande blaadjes en kleine rode vruchten de soort. Onder de oudere naam Rhacoma crossopetalum kreeg deze plant zelfs een plaats in de indeling van Antilliaanse vegetaties.

Leer de plant kennen
Plaka chikitu in het struikgewas op Aruba.
Plaka chikitu in het struikgewas op Aruba.
PAPIAMENTUPlaka chikituGedocumenteerde eilandnaam.
NEDERLANDSCrossopetalum rhacomaCrossopetalum rhacoma
ENGELSMaidenberryMaidenberry
WETENSCHAPPELIJKCrossopetalum rhacomaCrantz

Het eilandregister noemt onder meer Plaka chikitu, Plaka chikí, Palu di pushi en Beishi di lama. Oudere wetenschappelijke namen zijn Rhacoma crossopetalum, Myginda rhacoma, M. rotundata, M. pallens, Crossopetalum rotundatum en C. pallens. Maidenberry is een Engelse naam; een aparte Nederlandse volksnaam is niet bevestigd.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van wortel tot zaad.

Zes onderdelen helpen bij de herkenning.[3][4]

01Wortels

Een houtige, in de bodem wortelende struik; geen klimmer of parasiet.[3][4]

02Stengels

Veel vertakkingen; jonge twijgen zijn glad en enigszins vierkant.[3][4]

03Bladeren

Meestal tegenoverstaand, ongeveer 1–4 cm lang, met afgeronde top en fijn gekartelde rand.[3][4]

04Bloemen

Zeer klein, groenig tot roodachtig, in korte vertakte groepjes in de bladoksels.[3][4]

05Vruchten

Scheve, eivormige steenvruchtjes, circa 3–7 mm lang, bij rijpheid rood.[3][4]

06Zaden

De harde steen omsluit kleine zaden. Zaadvermeerdering wordt in de Floridiaanse tuinbouw beschreven.[3][4]

Tegenoverstaande bladeren en groene en rijpe rode steenvruchten op Aruba.
Tegenoverstaande bladeren en groene en rijpe rode steenvruchten op Aruba.

Let op tegenoverstaande bladeren en rode steenvruchten. Andere kleine struiken met rode vruchtjes horen niet automatisch bij Crossopetalum.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

De soort staat in de checklist van Washington Slagbaai. Stoffers beschreef op Bonaire ook vegetatie waarin Rhacoma crossopetalum domineert, naast onder meer Erithalis en Corchorus hirsutus.[2][5][7]

Een plaats in het landschap.

Een struik van droge bossen en kuststruwelen, vaak op kalk. De Florida Native Plant Society noemt droogtetolerantie en tolerantie voor zoutnevel, maar geen bestendigheid tegen overstroming met zout water. Dat onderscheid is belangrijk bij kustplanten.[3][4][5]

Plant & omgeving

Namen en gebruik op de eilanden.

Plaka chikitu betekent kleine munt. Verschillende lokale namen worden ook voor andere planten gebruikt; een gedeelde naam bewijst geen gedeelde soort. De Floridiaanse namen rhacoma en maidenberry horen bij dezelfde wetenschappelijke soort.[2][6]

03

Gebruik door de tijd

Sporen in de geschiedenis.

Documenten, collecties en beschreven toepassingen.

Bonaire · vegetatieonderzoek1956A.L.Stoffers · The vegetation of the Netherlands Antilles

Een struik geeft een vegetatietype zijn naam.

Stoffers onderscheidde een Rhacoma crossopetalum-type op Aruba, Bonaire en Curaçao. De naam verwijst naar de dominante struik, niet naar een aangeplant gewas. Zo bewaart een oude botanische naam informatie over het natuurlijke landschap.[5]

01

1759 → 1766

Botanische naamgeving

Rhacoma wordt Crossopetalum.

Linnaeus publiceerde Rhacoma crossopetalum in 1759. Crantz publiceerde Crossopetalum rhacoma in 1766. Beide namen verwijzen volgens Kew naar dezelfde soort; Myginda is nog een naam uit haar latere taxonomische geschiedenis.[1]

02

2010

Kleine Antillen

Een medicinale vermelding met een ander bereik.

Rollets bomenboek voor de Kleine Antillen vermeldt traditioneel gebruik bij nier- en blaasklachten. Het noemt daarmee geen specifieke Bonaireaanse bereidingswijze. Het Leon Levy-reservaat meldt juist geen bekend medicinaal gebruik op de Bahama-eilanden: tradities verschillen binnen het Caribisch gebied.[6][3]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en aandachtspunten.

Tuin

Een informele haag.

De Florida Native Plant Society noemt de struik geschikt voor een losse haag, schermbeplanting en als afzonderlijke tuinplant. Zaad is een vermeerderingsmethode.[4]

Traditioneel

Regionaal medicinaal gebruik.

De Kleine-Antilliaanse vermelding beschrijft volksgeneeskunde en bewijst geen genezende werking. De gebruikte plantdelen en bereiding zijn in de geraadpleegde samenvatting niet uitgewerkt.[6]

Vruchten

Een voedselregistratie zonder lokaal recept.

Kew registreert voedselgebruik in zijn Colombiaanse gegevens, maar zonder een uitgewerkte bereidingswijze. Een Bonaireaanse consumptietraditie is niet bevestigd.[1]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
  2. 02
  3. 03
  4. 04
  5. 05
  6. 06
  7. 07
    STINAPA — Washington Slagbaai management plan2022–2028, AppendixB ↗

    Primaire plantenchecklist van het nationale park.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende beelden van de plant en haar herkenningsdetails.

  • Carrie Seltzer · First Avenue, Sint Nicolaas, Aruba, AW · 2024-11-12Carrie Seltzer · CC BY 4.0 · Bron
  • Carrie Seltzer · First Avenue, Sint Nicolaas, Aruba, AW · 2024-11-12Carrie Seltzer · CC BY 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.