Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 136

Fabaceae

Bonchi totolicaGele bloemen boven enkelvoudige bladeren en gladde peulen.

Crotalaria retusa L.[1]

Bonchi totolica draagt opvallende gele vlinderbloemen. De eenvoudige bladeren zijn bovenaan breed en soms licht ingesneden. De gladde peulen worden donker bij rijpheid. De vorm lijkt op die van andere Crotalaria-soorten, maar hun toxiciteit maakt verwisseling voor voedsel gevaarlijk.

Leer de plant kennen
Bonchi totolica met gele bloemen op Bonaire.
Bonchi totolica met gele bloemen op Bonaire.
PAPIAMENTUBonchi totolicaGedocumenteerde eilandnaam.
NEDERLANDSDuivelsboonDuivelsboon
ENGELSWedge-leaf rattlepodWedge-leaf rattlepod
WETENSCHAPPELIJKCrotalaria retusaL.

Bonchi totolica, Duivelsboon en Leeuwenbekje staan in het eilandregister. Crotalaria retusa is geaccepteerd; de naam dateert uit 1753. Erkende variëteiten zijn onderverdelingen van de soort en worden niet als synoniemen van de gehele soort gepresenteerd.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van wortel tot zaad.

Zes onderdelen helpen bij de herkenning.[3]

01Wortels

De plant wortelt in de bodem; de wortel en zijwortels dragen de rechtopgaande stengels.[3]

02Stengels

Taai, rechtopstaand en in de lengte gestreept; jonge delen fijn behaard.[3]

03Bladeren

Enkelvoudig,3–10 cm lang, naar de top verbreed; top afgerond of ondiep ingesneden.[3]

04Bloemen

Grote gele vlinderbloemen in eindstandige trossen; de vlag heeft soms paarse lijntjes.[3]

05Vruchten

Gladde opgeblazen peulen, doorgaans 3–4 cm; rijp donkerbruin tot zwartachtig.[3]

06Zaden

Meerdere geelbruine tot bruine zaden per peul, ongeveer 5 mm lang en scheef hartvormig.[3]

Gladde groene peulen van Crotalaria retusa op Guadeloupe.
Gladde groene peulen van Crotalaria retusa op Guadeloupe.

Enkelvoudige bladeren en kale peulen onderscheiden deze soort van de drietallige, behaardvruchtige Crotalaria incana.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

De soort staat in de plantenchecklist van Washington Slagbaai. Kew beschrijft haar oorsprong in de Oude Wereld; de Caribische verspreiding is ingevoerd.[2][7]

Een plaats in het landschap.

Een pionier van zonnige, vaak zandige wegbermen, ruigten en weiden. De Caymanflora noemt haar een algemeen onkruid van zulke open terreinen. De donkere peulen blijven enige tijd boven de bladeren zichtbaar.[3]

Plant & omgeving

Namen en gebruik op de eilanden.

Bonchi totolica is vastgelegd als eilandnaam. In de Martinikaanse volksgeneeskunde heet de soort chacha; die traditie beschrijft ook bekendheid met haar giftigheid.[2]

03

Gebruik door de tijd

Sporen in de geschiedenis.

Documenten, collecties en beschreven toepassingen.

Martinique · etnobotanie1996Longuefosse & Nossin · Journal of Ethnopharmacology

Chacha was bekend als giftige medicinale plant.

Het veldonderzoek van Longuefosse en Nossin noemt Crotalaria retusa expliciet als voorbeeld van een plant waarvan de giftigheid bekend was bij gebruikers van traditionele remedies. Het is een concrete waarschuwing uit de Caribische gebruiksgeschiedenis.[6]

01

1753

Botanische geschiedenis

Linnaeus publiceert de soort.

Crotalaria retusa verscheen in Species Plantarum in 1753. De naam bleef behouden in moderne flora’s; Kew onderscheidt tegenwoordig ook geografische onderverdelingen.[1]

02

Historisch · Zuid-India

Madras · botanische flora

Vezels uit de stengel.

De historische Flora of the Presidency of Madras beschrijft de soort uit velden, open bos en ruigten en vermeldt vezellevering. Een lokale Bonaireaanse productie, Nederlandse handelsroute of specifieke slavernijarbeid wordt daarmee niet aangetoond.[5]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en aandachtspunten.

Materialen

Vezelgebruik buiten Bonaire.

De Madrasflora en de Caymanflora vermelden bruikbare stengelvezels. Dat materiaalgebruik staat los van voedselveiligheid.[3][5]

Traditie

Medicinaal gebruik is geen bewezen behandeling.

Het Martinikaanse onderzoek documenteert gebruik en kennis van toxiciteit. Het toont geen veilige zelfbereiding of genezende werking aan.[6]

Vee & voedsel

Giftige zaden en bladeren.

Veterinair onderzoek beschrijft vergiftiging door Crotalaria-soorten, waaronder deze soort. Pyrrolizidine-alkaloïden kunnen ernstige leverschade veroorzaken.[4]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
  2. 02
  3. 03
  4. 04
  5. 05
  6. 06
  7. 07
    STINAPA — Washington Slagbaai management plan2022–2028, AppendixB ↗

    Primaire plantenchecklist van het nationale park.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende beelden van de plant en haar herkenningsdetails.

  • James Kindt · Bonaire, BQ · 2022-12-21James Kindt · CC BY 4.0 · Bron
  • Krzysztof Ziarnek · Sainte-Rose, Gwadelupa · 2025-02-16Krzysztof Ziarnek · CC BY 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.