01Wortels
Echte wortels en lange dunne ondergrondse uitlopers hebben verschillende taken. Aan de uitlopers ontstaan de knolletjes; het zijn verdikte stengeldelen en geen zaden.[3]
De planten van BonairePlantenportret 302
Cyperaceae
Yerba di kokoGouden aartjes boven een ondergronds netwerk met kleine voorraadknollen.
Gouden aartjes boven een ondergronds netwerk met kleine voorraadknollen. Historische collecties zijn er onder meer van Onima, Fontein, Karpata, Kralendijk, Sabana, Jatoe Bacoe en Rincon. Regionale namen zijn yerba di kooko en kooko di amiena; de parkchecklist vraagt voorzichtigheid bij de precieze lokale naamtoepassing.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUYerba di kokoPapiamentse naam; waar vermeld afkomstig uit Curaçao en mogelijk gedeeld met andere soorten.
NEDERLANDSKnolcyperusNederlandse naam; bij ontbreken van een gecontroleerde volksnaam staat hier de wetenschappelijke naam.
ENGELSEdible CyperusEngelse naam; waar aanwezig gecontroleerd in de parkchecklist.
WETENSCHAPPELIJKCyperus esculentusHuidige wetenschappelijke naam; gecontroleerde oude namen staan als synoniemen vermeld.
Yerba di koko en Koko di amina zijn regionale namen; de parkchecklist zet bij de Curaçaose toepassing vraagtekens. De flora vermeldt yerba di kooko en kooko di amiena.[1][4]
01
Van wortel tot zaad
Van wortel tot zaad.
Gouden aartjes boven een ondergronds netwerk met kleine voorraadknollen.[3]
02Stengels
Vrij stevige, driekantige halmen worden circa 20–70 cm hoog en zijn verdikt aan de voet. De ondergrondse uitlopers hebben bruine schubben.[3]
03Bladeren
De vlakke, stijve bladeren zijn circa 3–6 mm breed, vaak langer dan de halm en naar de punt ruw.[3]
04Bloemen
Het scherm heeft ongelijke stralen en geelgouden tot lichtbruine aartjes. Kafjes hebben meerdere duidelijke nerven; elk aartje draagt veel kleine bloemen.[3]
05Vruchten
De bovengrondse vrucht is een klein glanzend grijsbruin driekantig nootje. Het eetbare landbouwproduct is een ondergrondse knol en daarmee een ander plantdeel.[3]
06Zaden
Elk droog nootje bevat één zaad. Het bruine aartje is een groep kafjes, bloemen en later vruchten; de zichtbare hele bloeiwijze is geen enkele grote zaadkorrel.[3]
Het scherm heeft ongelijke stralen en geelgouden tot lichtbruine aartjes. Kafjes hebben meerdere duidelijke nerven; elk aartje draagt veel kleine bloemen.
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire.
Historische collecties zijn er onder meer van Onima, Fontein, Karpata, Kralendijk, Sabana, Jatoe Bacoe en Rincon. Regionale namen zijn yerba di kooko en kooko di amiena; de parkchecklist vraagt voorzichtigheid bij de precieze lokale naamtoepassing.[3][4]
Een plaats in de natuur.
Een overblijvend cypergras van open zandige en verstoorde plaatsen. De knolletjes bewaren reserves en kunnen nieuwe planten vormen, waardoor het in landbouwgrond hardnekkig is.[3]
Plant & omgeving
Naam en gebruik.
In Spanje worden geselecteerde chufa-vormen geteeld voor hun zoetige knolletjes, onder meer voor horchata. Dezelfde soort is in Nederland bekend als knolcyperus, een schadelijk akkeronkruid. Dit buitenlandse voedselgebruik bewijst niet dat wilde Bonaireaanse populaties plaatselijk als gewas zijn geteeld.[1][4][5]
03
Gebruik door de tijd
Geschiedenis en gebruik.
Herbarium, veldwerk en menselijk gebruik.
Egypte en het Middellandse ZeegebiedOudheid — onderzoek 2015De Castro et al. (2015), A molecular survey concerning the origin of Cyperus esculentus
Oud knolgewas en wereldwijd onkruid
Een genetisch onderzoek uit 2015 bespreekt de twee gezichten van deze plant: oud knolgewas en wereldwijd onkruid. De auteurs plaatsen de teeltgeschiedenis in het Middellandse Zeegebied en predynastisch Egypte. Dat is een geschiedenis van geselecteerde cultuurvormen, niet van een aangetoonde Bonaireaanse handelsroute.[5]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik en betekenis van plantdelen.
Knollen
Naam en gebruik.
Geselecteerde chufa-knollen worden als voedsel verkocht en in Spanje verwerkt tot horchata. De afbeelding toont daadwerkelijk geoogste knollen op een markt in Burkina Faso.[5]
Bloemen / Vruchten
Herkenningsmateriaal
De bovengrondse vrucht is een klein glanzend grijsbruin driekantig nootje. Het eetbare landbouwproduct is een ondergrondse knol en daarmee een ander plantdeel.[3]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew, Plants of the World Online — accepted name and synonyms ↗
Kew, Plants of the World Online — accepted name and synonyms
- 02GBIF Backbone Taxonomy — independently checked species and synonyms ↗
GBIF Backbone Taxonomy — independently checked species and synonyms
- 03Lindeman & Stoffers (1963), Cyperaceae — Flora of the Netherlands Antilles ↗
Lindeman & Stoffers (1963), Cyperaceae — Flora of the Netherlands Antilles
- 04STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B ↗
STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B
- 05De Castro et al. (2015), A molecular survey concerning the origin of Cyperus esculentus ↗
De Castro et al. (2015), A molecular survey concerning the origin of Cyperus esculentus
- 06NDFF Verspreidingsatlas — Knolcyperus, Dutch occurrence and introduction ↗
NDFF Verspreidingsatlas — Knolcyperus, Dutch occurrence and introduction
- 07NVWA — Teeltvoorschrift knolcyperus ↗
NVWA — Teeltvoorschrift knolcyperus
Foto’s, makers & licenties
Cyperus esculentus, aartjes en groeivorm in Břeclav, Czechia: na štěrkovém náplavu uprostřed Dyje na česko-rakouské hranici mezi Bernhardstalem a Rabensburgem (2024-08-25). Echte knollen van Cyperus esculentus op de markt van Banfora, Burkina Faso (2010). Dit zijn ondergrondse voorraadorganen, niet de bovengrondse nootjes.
- (c) Milan Chytrý, some rights reserved (CC BY) · Břeclav, Czechia: na štěrkovém náplavu uprostřed Dyje na česko-rakouské hranici mezi Bernhardstalem a Rabensburgem · 2024-08-25(c) Milan Chytrý, some rights reserved (CC BY) · CC BY · Bron
- Marco Schmidt · Banfora market, Burkina Faso · 2010-01-30Marco Schmidt · CC BY-SA 3.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 25 oktober 2026.