Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 311

Cyperaceae

NotengrasEen hardnekkige overblijvende plant met ondergrondse knolletjes en roodpaarse aartjes.

Cyperus rotundus L.[1][2]

Een hardnekkige overblijvende plant met ondergrondse knolletjes en roodpaarse aartjes. De plant groeit op vochtige, bewerkte en verstoorde grond. Achterblijvende knollen en uitlopers maken haar lastig te verwijderen; verplaatsen van grond kan die delen verspreiden.

Leer de plant kennen
Bloeiende aartjes in Santa Barbara Crowns, Bonaire; lichte stijltakken steken uit.
Bloeiende aartjes in Santa Barbara Crowns, Bonaire; lichte stijltakken steken uit.
PAPIAMENTUKoko djaminaPapiamentse naam waar lokaal of regionaal gedocumenteerd; anders blijft de wetenschappelijke naam staan.
NEDERLANDSNotengrasNederlandse naam waar bevestigd; anders staat de wetenschappelijke naam.
ENGELSNutgrassEngelse naam uit een genoemde flora of checklist; dit is geen herkomstaanduiding.
WETENSCHAPPELIJKCyperus rotundusGeaccepteerde wetenschappelijke naam. Oude gecontroleerde namen staan bij de synoniemen.

De genoemde volksnamen zijn gekoppeld aan de aangegeven bronnen en regio’s. Ontbreekt een bevestigde naam, dan blijft de wetenschappelijke naam staan.[1][3][4][9]

01

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Een hardnekkige overblijvende plant met ondergrondse knolletjes en roodpaarse aartjes.[3]

01Wortels

Dunne taaie uitlopers vormen eivormige houtige knolletjes. Het ondergrondse netwerk kan opnieuw uitlopen.[3]

02Stengels

Afzonderlijke stijve driekantige halmen zijn regionaal tot ongeveer 40 cm hoog en verdikt aan de voet.[3]

03Bladeren

Platte bladeren zijn 2–5 mm breed, meestal korter dan de halm, met een ruwe top.[3]

04Bloemen

Losse schermvormige groepen dragen smalle aartjes met strogele tot diep roodpaarse kafjes.[3]

05Vruchten

Het donkerbruine nootje is omgekeerd eivormig tot langwerpig en driekantig.[3]

06Zaden

Elk nootje bevat één zaad. Ondergrondse knollen zijn vegetatieve opslagorganen, geen zaden.[3]

Een andere bloeiwijze op Bonaire, met roodbruine kafjes en uitstekende stijltakken.
Een andere bloeiwijze op Bonaire, met roodbruine kafjes en uitstekende stijltakken.

Kafjes en rijpe vruchten zijn belangrijk voor herkenning; de algemene grasachtige vorm alleen is niet voldoende.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

De regionale flora noemt Sabana, Booi pagaai, Onima en een dam bij Jatoe Bacoe. Beide foto’s tonen bloemen in Santa Barbara Crowns op Bonaire.[3][4][5][6]

Een plek in de natuur.

De plant groeit op vochtige, bewerkte en verstoorde grond. Achterblijvende knollen en uitlopers maken haar lastig te verwijderen; verplaatsen van grond kan die delen verspreiden.[3]

Plant & omgeving

Naam en gebruik.

Voedsel- en geurtoepassingen van knollen zijn buiten Bonaire beschreven. De lokale bronnen bevestigen geen recept. Knollen uit bermen of bespoten grond kunnen verontreinigd zijn; gelijkenis met andere cypergrassen maakt losse volksnamen onbetrouwbaar voor consumptie.[7][8]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en plantgebruik.

Oude collecties, namen en aantoonbare toepassingen.

Centraal-Soedanonderzoek gepubliceerd in 2014Buckley et al. (2014), Dental calculus reveals unique insights into food items, cooking and plant processing in prehistoric central Sudan

Knollen bewaard in tandsteen

Buckley en collega’s vonden microscopische en chemische aanwijzingen voor gegeten Cyperus rotundus in oud tandsteen van Al Khiday. Het onderzoek laat zien dat een huidig landbouwonkruid ook een voedselgeschiedenis heeft. Dat is bewijs uit Soedan, geen Bonaireaanse eettraditie.[7]

Geschiedenis van de soort

Een Nederlandse encyclopedie

Winkler Prins schreef in 1947 dat C. rotundus in de Indische archipel eetbare knolletjes levert. Dat is een concrete Nederlandse tekst over gebruik elders; de passage noemt geen Bonaireaanse export, hoeveelheden of arbeiders.[8]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Bloemen / Vruchten

Nauwkeurig herkennen

Kafjes en rijpe vruchten zijn belangrijk voor herkenning; de algemene grasachtige vorm alleen is niet voldoende.[3]

Hele plant

Aantoonbaar gebruik

Voedsel- en geurtoepassingen van knollen zijn buiten Bonaire beschreven. De lokale bronnen bevestigen geen recept. Knollen uit bermen of bespoten grond kunnen verontreinigd zijn; gelijkenis met andere cypergrassen maakt losse volksnamen onbetrouwbaar voor consumptie.[7][8]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew, Plants of the World Online — accepted name and synonyms ↗

    Kew, Plants of the World Online — accepted name and synonyms

  2. 02
    GBIF Backbone Taxonomy — fresh exact-name comparison ↗

    GBIF Backbone Taxonomy — fresh exact-name comparison

  3. 03
    Lindeman & Stoffers (1963), Cyperaceae, Flora of the Netherlands Antilles ↗

    Lindeman & Stoffers (1963), Cyperaceae, Flora of the Netherlands Antilles

  4. 04
    STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B ↗

    STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B

  5. 05
    iNaturalist observation, Brice C. ↗

    iNaturalist observation, Brice C.

  6. 06
    iNaturalist observation, Brice C. ↗

    iNaturalist observation, Brice C.

  7. 07
    Buckley et al. (2014), Dental calculus reveals unique insights into food items, cooking and plant processing in prehistoric central Sudan ↗

    Buckley et al. (2014), Dental calculus reveals unique insights into food items, cooking and plant processing in prehistoric central Sudan

  8. 08
    Winkler Prins (1947), Cypergras — Nederlandse beschrijving van knolgebruik in de Indische archipel ↗

    Winkler Prins (1947), Cypergras — Nederlandse beschrijving van knolgebruik in de Indische archipel

  9. 09
    Naturalis, Dutch Caribbean Species Register — Cyperus rotundus names ↗

    Naturalis, Dutch Caribbean Species Register — Cyperus rotundus names

Foto’s, makers & licenties

Bloeiende aartjes in Santa Barbara Crowns, Bonaire; lichte stijltakken steken uit. Een andere bloeiwijze op Bonaire, met roodbruine kafjes en uitstekende stijltakken.

  • Brice C. · Santa Barbara Crowns, Kralendijk, Caribbean Netherlands · 2022-02-22Brice C. · CC BY-NC · Bron
  • Brice C. · Santa Barbara Crowns, Kralendijk, Caribbean Netherlands · 2022-03-01Brice C. · CC BY-NC · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 25 oktober 2026.