Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 145

Euphorbiaceae

Tres dedeDrie bladvingers en een bloem die eigenlijk een heel gezelschap is.

Dalechampia scandens L.[1]

Tres dede slingert door struiken. De vaak driedelige bladeren verklaren haar naam; twee grotere groene schutbladen omlijsten een groep kleine mannelijke en vrouwelijke bloemen. Een harsklier maakt dit bloemgezelschap bijzonder voor bepaalde bijen.

Leer de plant kennen
Gelobde bladeren van Tres dede in The Mondi, Curaçao.
Gelobde bladeren van Tres dede in The Mondi, Curaçao.
PAPIAMENTUTres dedeTres Dede en Treesdeedee zijn eilandnamen; Spurgecreeper is de Engelse registernaam. De soortnaam betekent klimmend.
NEDERLANDSTres dedeNederlandse aanduiding of wetenschappelijke naam.
ENGELSSpurgecreeperSpurgecreeper
WETENSCHAPPELIJKDalechampia scandensDalechampia scandens L.

Tres Dede en Treesdeedee zijn eilandnamen; Spurgecreeper is de Engelse registernaam. De soortnaam betekent klimmend. Gecontroleerde oudere namen: Dalechampia scandens var. genuina.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van wortel tot zaad.

Let op gelobde bladeren, behaarde stelen en de twee schutbladen rond de echte bloemen.[3]

01Wortels

De meerjarige klimmer blijft met haar basis in de bodem verankerd; in de flora is geen worteldiepte aangegeven.[3]

02Stengels

Slanke klimmende takken, tot 3 m of meer; vooral jonge delen zijn behaard.[3]

03Bladeren

Afwisselend, meestal diep drielobbig, met een hartvormige basis en fijne tandjes; soms vijf lobben.[3]

04Bloemen

Een bloeiwijze bevat ongeveer tien mannelijke en drie vrouwelijke bloemen, omgeven door twee schutbladen.[3]

05Vruchten

Een afgeplatte doosvrucht, circa 8,5–10 mm breed, die in afzonderlijke delen openspringt.[3]

06Zaden

Bol, glad en gevlekt, ongeveer 4 mm in doorsnee.[3]

Schutbladen rond de kleine bloemgroep, Sint Hieronimus, Curaçao.
Schutbladen rond de kleine bloemgroep, Sint Hieronimus, Curaçao.

De groene “blaadjes” rond de bloemgroep zijn schutbladen. Verwar ze niet met kroonbladeren of met de drie lobben van een gewoon blad.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

De Antilliaanse flora vermeldt vondsten bij Rincon en Dos Pos. Zij beschrijft de groeiplaats als bos en struikvegetatie. Ook op Curaçao is de soort op verschillende plaatsen verzameld.[2][3]

Bijen verzamelen bouwmateriaal.

Onderzoek buiten Bonaire toont dat bezoekende bijen hars van de bloemklier verzamelen voor hun nesten. De plant krijgt daarbij bestuivingsbezoek. Het is een ander soort beloning dan nectar.[4][5]

Plant & omgeving

Drie vingers in een naam.

De eilandnaam Tres dede sluit aan bij de bladlobben. De flora vermeldt ook brandharen aan takken, bladstelen en schutbladen: dit is geen blad dat prettig aanvoelt bij vastpakken.[2][3]

03

Gebruik door de tijd

Van eilandflora tot bestuivingsonderzoek.

De bladeren maakten de plant herkenbaar; het verborgen harsaanbod maakte haar tot onderzoeksplant.

Mexico · onderzoek in een gemeenschappelijke kweekomgeving2012Pélabon et al. · Annals of Botany 109:1331–1338

Hoeveel hars belooft een grote bloem?

Onderzoekers gebruikten afstammelingen van planten uit Quintana Roo. De grootte van de harsklier voorspelde de hoeveelheid hars beter dan de grootte van de schutbladen. Een groot groen omlijstsel bleek dus geen eenvoudige maat voor de beloning.[4]

01

1753

Botanische naam

De naam van Linnaeus.

Linnaeus publiceerde Dalechampia scandens in Species Plantarum. Kew accepteert de soort nog onder die combinatie.[1]

02

1984

Ecologische studie

Hars voor een bijennest.

Armbruster beschreef hoe harsverzamelende bijen bloemhars voor nestbouw gebruiken. Het verhaal gaat over onderzochte populaties en bijengroepen; een specifieke Bonaireaanse bestuiver is daarmee niet vastgesteld.[5]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en betekenis.

Ecologie

Een grondstof voor bijen.

De hars is een gedocumenteerde nestgrondstof voor bepaalde bestuivers, geen bevestigde lokale menselijke harsproductie.[4][5]

Menselijk gebruik

Gebruikscategorieën vragen nadere uitleg.

Kew noemt medicinaal gebruik en gifgebruik, maar zonder een specifieke Bonaireaanse bereiding. Voor eten of drinken is geen lokale toepassing bevestigd.[1]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew POWO — Dalechampia scandens ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  2. 02
    Dutch Caribbean Species Register — Tres Dede and Curaçao photographs ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  3. 03
    Flora of the Netherlands Antilles, Euphorbiaceae (1984), pp.263–264 ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  4. 04
    Pélabon et al. (2012) — resin rewards in Dalechampia scandens ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  5. 05
    Armbruster (1984) — resin in pollination and bee nests ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende kleurenbeelden van de plant en herkenningsdetails.

  • Carel de Haseth · The Mondi, Curaçao · 2014/05/18Carel de Haseth · CC BY-NC 4.0 · Bron
  • Carel de Haseth · Sint Hieronimus, Curaçao · 2012/10/25Carel de Haseth · CC BY-NC 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.