01Wortels
De Antillenflora beschrijft een verdikte overblijvende penwortel waaruit meerdere takken stralen; andere regionale flora’s beschrijven ook eenjarige planten.[3]
De planten van BonairePlantenportret 160
Euphorbiaceae
Yerba di lechiEen lage mat van kleine getande bladeren, roze stengels en melksap.
Euphorbia dioeca Kunth[1]
Yerba di lechi groeit vaak plat over stenige grond. Kleine tegenoverstaande bladeren en witte tot roze bloemdeeltjes liggen dicht tegen de bodem. De naam wordt voor verschillende melksapkruiden gebruikt; dit portret behandelt de onafhankelijk vastgestelde soort Euphorbia dioeca.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUYerba di lechiYerba di lechi
NEDERLANDSEuphorbia dioecaGeen gevestigde Nederlandse soortnaam bevestigd; hier staat de wetenschappelijke naam.
ENGELSRoyal sandmatRoyal sandmat
WETENSCHAPPELIJKEuphorbia dioecaEuphorbia dioeca Kunth
Yerba di lechi is een geregistreerde Papiamentse naam, maar geen unieke soortnaam. Chamaesyce dioeca, Anisophyllum dioecum en Euphorbia bryophylla zijn synoniemen. De Antillenflora schrijft dioica als oudere spelling. Euphorbia adenoptera werd daar vroeger onjuist toegepast; die naam is geen echt synonym van deze soort.[1][2]
01
Van wortel tot zaad
Herkennen van dichtbij.
Een lage mat van kleine getande bladeren, roze stengels en melksap.[3]
02Stam & stengels
Liggende, vaak roodachtige stengels vormen een mat. Vooral de bovenkant en jonge delen kunnen behaard zijn. Beschadiging geeft wit melksap.[3]
03Bladeren
Kleine tegenoverstaande bladeren hebben een scheve voet en getande rand; zij zijn veelal 3–10 mm lang en kunnen paars gevlekt zijn.[3]
04Bloemen
Kleine bloemgroepen, cyathia, zitten bij de bladoksels. De witte of roze aanhangsels staan in twee ongelijke paren.[3]
05Vruchten
Een kleine behaarde drielobbige doosvrucht vormt zich bij de bloemen en opent bij rijpheid. Het is geen bes.[3]
06Zaden
De kleine hoekige zaden zijn roodachtig tot grijsroze en hebben twee tot vier dwarsribbels per vlak.[3]
02
Bonaire & de Antillen
De plant op Bonaire.
De parkflora vermeldt de soort; de geselecteerde, als research-grade bevestigde foto’s zijn op Bonaire gemaakt. De historische Antillenflora noemt vooral collecties van Aruba en Curaçao en is geen actuele telling van Bonaire.[2]
Groeiplaats en levenswijze.
Een bodembedekkend kruid van open en verstoorde plekken, ook in struikland en zandige kustmilieus. Plaatselijke groei hangt af van regen en ruimte tussen andere planten.[3]
Plant & omgeving
Namen en eilandgebruik.
Een specifiek Bonaireaans geneesmiddel is niet bevestigd. In Mexico behoort deze soort tot het Hierba de la golondrina-complex: verschillende kleine Euphorbia-soorten met volksmedicinaal gebruik bij huidklachten en later ook diabetes.[2]
03
Gebruik door de tijd
Sporen door de tijd.
Een gedeelde kruidennaam leidde tot onderzoek met nauwkeurig vastgelegde planten.
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik en betekenis.
Traditie
Mexicaanse huid- en diabetesclaims
Het artikel documenteert een volksmedicinaal plantencomplex; niet iedere claim geldt daarmee voor iedere soort of Bonaire.[4]
Onderzoek
Enzymremming
Extracten remden alfa-glucosidase onder laboratoriumcondities; dat resultaat stelt geen veilige thuisbereiding of geneesmiddel vast.[4]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew — geaccepteerde naam en synoniemen ↗
Bron voor de genoemde soort, vindplaats, herkenning of toepassing.
- 02STINAPA — parkflora ↗
Bron voor de genoemde soort, vindplaats, herkenning of toepassing.
- 03Flora of the Netherlands Antilles — Euphorbiaceae, pp.275–276 ↗
Bron voor de genoemde soort, vindplaats, herkenning of toepassing.
- 04Cristians et al.2015 — Euphorbia dioeca en enzymonderzoek ↗
Bron voor de genoemde soort, vindplaats, herkenning of toepassing.
- 05Dutch Caribbean Species Register — Yerba di lechi ↗
Bron voor de genoemde soort, vindplaats, herkenning of toepassing.
- 06World Flora Online — Flora de Nicaragua ↗
Bron voor de genoemde soort, vindplaats, herkenning of toepassing.
Foto’s, makers & licenties
Een lage mat van Euphorbia dioeca tussen droog blad en stenen in Kralendijk, Bonaire. Getande bladeren en kleine roze tot witte bloeiwijzen in Kralendijk, Bonaire.
- Brice C. · Kralendijk, Caribbean Netherlands · 2022-03-05Brice C. · CC BY-NC 4.0 · Bron
- Brice C. · Kralendijk, Caribbean Netherlands · 2022-03-05Brice C. · CC BY-NC 4.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 17 oktober 2026.