Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 274

Malvaceae

KatunaEen houtige katoenplant met gelobd blad, bleke bloemen en open bollen vol zaadpluis.

Gossypium hirsutum L.[1]

Katuna kan als struik meerdere jaren leven. Grote bleke bloemen verkleuren na de bloei naar roze. Uit de droge capsules komt katoen tevoorschijn: lange haren die aan de zaden groeien.

Leer de plant kennen
Een open katoenbol met zaden en vezels op Bonaire.
Een open katoenbol met zaden en vezels op Bonaire.
PAPIAMENTUKatunaPapiamentse naam; indien niet bevestigd staat de wetenschappelijke naam.
NEDERLANDSKatoenNederlandse benaming.
ENGELSUpland cottonEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKGossypium hirsutumGeaccepteerde wetenschappelijke naam en gecontroleerde synoniemen.

Katuna is de regionale naam. Kew accepteert Gossypium hirsutum en groepeert veel oude katoennamen onder de variëteit hirsutum. Gossypium barbadense blijft een aparte soort; een oude tekst over katoen noemt niet automatisch deze soort. Katuna di seda is bovendien een andere plant.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Een houtige katoenplant met gelobd blad, bleke bloemen en open bollen vol zaadpluis.[3]

01Wortels

USDA beschrijft een penwortel met zijwortels bij wilde katoen in Puerto Rico. Dat geeft geen vaste worteldiepte voor Bonaire.[5]

02Stengels

Houtige struik of klein boompje tot circa 4 m in de regionale flora; jonge delen kunnen eenvoudig en stervormig behaard zijn.[3]

03Bladeren

Afwisselend, handnervig en meestal drie- tot vijflobbig, tot ongeveer 15 cm; bladvoet hartvormig.[3]

04Bloemen

Groot, roomwit tot geel, soms met een rood hart, later roze; drie brede diepgetande schutbladen blijven rond de bloem staan.[3]

05Vruchten

Droge capsules die in meerdere kleppen openspringen en plukken zaadpluis blootleggen.[3][5]

06Zaden

Zaden met lange katoenvezels en korter vastzittend pluis. De vezels zijn zaadharen, geen vruchtvlees.[3][5]

Een bleke katoenbloem met donkere basis, Nieuwpoort, Curaçao.
Een bleke katoenbloem met donkere basis, Nieuwpoort, Curaçao.

De drie grote getande schutbladen rond de bloem en het meestal drie- tot vijflobbige blad helpen bij herkenning.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

De Antillenflora noemt een bloeiend exemplaar van de kalkheuvel Montagne, Boldingh 7391. Recente gelicentieerde waarnemingen bevestigen nog steeds katoenplanten op het eiland; zij bewijzen niet vanzelf een ononderbroken plantageafstamming.[3]

In het landschap.

Wilde en verwilderde katoenplanten groeien op zonnige, goed drainerende grond. USDA-waarnemingen op Puerto Rico beschrijven zaadverspreiding door wind en vogels die pluis voor nesten verzamelen.[5]

Plant & omgeving

Mens en plant.

Katoen hoort bij de koloniale landbouwgeschiedenis van Bonaire. STINAPA beschrijft de proeven onder gouverneur Van Raders en het beëindigen van de teelt in 1848, binnen het toenmalige systeem van de gouvernementsplantage en slavernij.[4]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en gebruik.

Plaatselijke vondsten en toepassingen elders vertellen elk een eigen verhaal.

Bonaire · gouvernementslandbouw1836–1848STINAPA — Commemoration of Slavery Abolition

Een katoenteelt die stopte.

STINAPA beschrijft hoe Van Raders vanaf zijn bestuurstijd landbouwproeven uitbreidde met onder meer katoen. De katoenteelt eindigde in 1848. De bron plaatst dit binnen de gouvernementsplantage met onvrije arbeid, maar specificeert de gekweekte Gossypium-soort niet.[4]

01

Wilde en geteelde katoen

Amerika en wereldhandel

Vezels rond een zaad.

De lange zaadharen leveren de bekende textielvezel. USDA beschrijft Gossypium hirsutum als een belangrijke cultuurkatoen en onderscheidt daarnaast wilde Caribische struiken. Een vezelgewas en een wilde plant kunnen dus tot dezelfde soort behoren zonder identiek geteeld te zijn.[5]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Vezels

Spinnen en weven.

Na het scheiden van zaad en vezels kan katoen tot draad en textiel worden verwerkt. De historische Bonaireaanse proefcultuur staat los van een bewezen plaatselijke textielfabriek.[4][5]

Zaden

Olie met een bewerkingsstap.

Katoenzaden leveren industriële olie en voederproducten. Gossypol maakt verwerking en controle belangrijk; rauwe wilde zaden zijn daarmee niet als voedsel gelijk te stellen.[5][6]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew POWO — Gossypium hirsutum ↗

    Naam, echte synoniemen en verspreiding.

  2. 02
  3. 03
    Van Slogteren — Malvaceae, 1984, p.230 ↗

    Botanische beschrijving en plaatsgegevens.

  4. 04
    STINAPA — Commemoration of Slavery Abolition ↗

    Geschiedenis, gebruik en/of onderzoekscontext; geografische herkomst staat in de tekst.

  5. 05
  6. 06
  7. 07

Foto’s, makers & licenties

Een open katoenbol met zaden en vezels op Bonaire. Een bleke katoenbloem met donkere basis, Nieuwpoort, Curaçao.

  • pgkaestner · Bonaire, BQ · 2024-09-20pgkaestner · CC BY NC · Bron
  • Carel de Haseth · Nieuwpoort, Willemstad, Curaçao · 2017/03/16Carel de Haseth · CC BY-NC · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 19 oktober 2026.