Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 152

Rubiaceae

Stijf knoopkruidSmalle ruwe bladeren en kleine witte tot lila bloemen.

Hexasepalum apiculatum (Willd.) Delprete & J.H.Kirkbr.[1]

Op dunne, hoekige stengels staan smalle blaadjes en kleine bloemgroepjes in de oksels. Hexasepalum apiculatum is een laag halfstruikje uit de koffiefamilie. Oudere eilandbronnen noemen haar Diodia apiculata of Diodella apiculata; de Bonaireaanse vindplaatsen zijn concreet vastgelegd.

Leer de plant kennen
Laag groeiende Hexasepalum apiculatum met een bleke bloem, Curaçao.
Laag groeiende Hexasepalum apiculatum met een bleke bloem, Curaçao.
PAPIAMENTUHexasepalum apiculatumStiff Buttonweed is de Engelse registernaam. Stijf knoopkruid is hier beschrijvend Nederlands; een eigen Papiamentse naam is niet bevestigd. De oudere Diodia- en Diodella-namen blijven bij deze soort horen.
NEDERLANDSStijf knoopkruidNederlandse aanduiding of wetenschappelijke naam.
ENGELSStiff buttonweedStiff buttonweed
WETENSCHAPPELIJKHexasepalum apiculatumHexasepalum apiculatum (Willd.) Delprete & J.H.Kirkbr.

Stiff Buttonweed is de Engelse registernaam. Stijf knoopkruid is hier beschrijvend Nederlands; een eigen Papiamentse naam is niet bevestigd. De oudere Diodia- en Diodella-namen blijven bij deze soort horen. Gecontroleerde oudere namen: Diodella apiculata; Diodia apiculata; Spermacoce apiculata; Diodella rigida; Diodia rigida; Borreria arida; Diodia angolensis; Diodia arenosa; Diodia aspera; Diodia conferta; Diodia grandiflora; Diodia latiflora; Diodia polyseta; Diodia pulchella; Diodia rudis; Diodia setigera; Spermacoce arida; Spermacoce ciliaris; Spermacoce decidua; Spermacoce grandiflora; Spermacoce hyssopifolia; Spermacoce rigida; Spermacoce setosa; Spermacoce strigosa.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van wortel tot zaad.

Een loep maakt de borstelige bladsteunblaadjes en de kleine bloemen beter zichtbaar.[3]

01Wortels

De overblijvende plant wortelt in de bodem en wordt aan de basis wat houtig. De lokale flora geeft geen worteldiepte.[3]

02Stengels

Vierkant in doorsnede, vertakt vanaf de basis, kaal tot fijn behaard; ongeveer 20–70 cm hoog.[3]

03Bladeren

Tegenoverstaand, langwerpig tot lancetvormig, ongeveer 1,5–2,5 cm lang en 2–6 mm breed. De top eindigt in een fijn puntje.[3]

04Bloemen

Wit tot lila, ongeveer 6–9 mm lang, met een buis en vier uitstaande kroonlobben; alleen of in kleine groepjes.[3]

05Vruchten

Een klein hard droog vruchtje met twee kamers, dat uiteindelijk in twee gesloten delen uiteenvalt.[3]

06Zaden

Een zaad per vruchtkamer, langwerpig tot wat driehoekig; de vrucht is geen bes.[3]

Een lila bloem met vier kroonlobben tussen de smalle bladparen.
Een lila bloem met vier kroonlobben tussen de smalle bladparen.

De borstelige schede tussen de bladparen is kenmerkend voor deze groep Rubiaceae. Soortherkenning vraagt ook de smalle ruwe bladeren en bloem- en vruchtkenmerken; vier witte kroonlobben alleen zijn onvoldoende.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Fingal vermeldt Soebi Blancu, Arnoldo 375, en de weg van Fontein naar Seroe Grandi, Boldingh 7347. Ook op Aruba en Curaçao zijn meerdere vindplaatsen gedocumenteerd.[2][3]

Een klein halfstruikje in open begroeiing.

De houtige basis en smalle bladeren passen bij een overblijvende plant die laag tussen ander groen staat. De eilandflora laat zien dat de soort niet tot één nat of droog terrein kan worden teruggebracht: de concrete vondsten zijn de beste lokale aanwijzingen.[3]

Plant & omgeving

Cordão-de-são-francisco in Brazilië.

In Carapebus wordt de plant onder deze Portugese naam medicinaal gebruikt. Dezelfde naam komt in het onderzoek ook bij een andere Rubiaceae voor; de wetenschappelijke naam en verzameling zijn daarom belangrijk.[4]

03

Gebruik door de tijd

Nieuwe geslachtsnamen, oude plantenkennis.

De soort verbindt een nauwkeurige eilandflora met een beschreven Braziliaanse plantentraditie.

Carapebus · Rio de Janeiro · Brazilië2009Santos et al. · Revista de Biologia Neotropical 6:35–54, tabel1 p.49

Een thee van de hele plant.

Santos en collega’s registreerden Diodia apiculata, verzameling MG913, als plant waarvan in Carapebus thee van de hele plant werd gebruikt bij diarree. Het onderzoek beschrijft lokale kennis uit Brazilië, zonder een genezende werking bij mensen te testen.[4]

Botanische namen

Apiculata verandert van geslacht.

De naam begint bij Spermacoce apiculata. Na combinaties in Diodia en Diodella werd Hexasepalum apiculatum in 2015 gepubliceerd. De opeenvolgende namen beschrijven hier dezelfde soort.[1][6]

Caatinga · Brazilië

Extracten in het laboratorium.

David en collega’s namen Diodia apiculata op in laboratoriumtesten met plantenextracten uit de Caatinga. Een reactie in zo’n antioxidanttest is geen bewijs voor een veilige drank of behandeling van ziekte.[5]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en betekenis.

Traditioneel medicinaal

Hele plant, vastgelegde plaats.

De thee bij diarree is specifiek voor Carapebus gedocumenteerd. Een overeenkomstige Bonaireaanse bereiding is niet bevestigd.[4]

Onderzoek

Een kandidaat voor chemisch onderzoek.

De beschreven laboratoriumresultaten laten chemische activiteit van extracten zien. Ze geven geen klinisch bewezen werking, veilige dosering of voedseltoepassing.[5]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew POWO — Hexasepalum apiculatum and older names ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  2. 02
    Dutch Caribbean Species Register — Diodella apiculata and photographs ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  3. 03
    Fingal (1984), Flora of the Netherlands Antilles, Rubiaceae, p.403 ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  4. 04
    Santos et al. (2009) — plant resources of Restinga de Carapebus, p.49 ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  5. 05
    David et al. (2007) — laboratory assays on Caatinga plant extracts ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

  6. 06
    Cabaña Fader et al. (2016) — synopsis of Hexasepalum ↗

    Namen, voorkomen, herkenning en gedocumenteerde geschiedenis of toepassingen.

Foto’s, makers & licenties

Verschillende kleurenbeelden van de plant en herkenningsdetails.

  • Carel de Haseth · Seru Pasku, Newtown, Curaçao · 2016/03/24Carel de Haseth · CC BY-NC 4.0 · Bron
  • Carel de Haseth · Seru Bientu area, Seru Palmoba, Curaçao · 2013/11/28Carel de Haseth · CC BY-NC 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 16 oktober 2026.