01Wortels
De boom groeit op Bonaire graag bij rooien, waar regenwater tijdelijk samenkomt. Dat geeft zijn wortels een andere standplaats dan de droogste open kalkvlakten.[4]
De planten van BonairePlantenportret 081
Capparaceae
IshiriDrie deelblaadjes, lange meeldraden en een naam die voortleeft in een rooi.
Crateva tapia L.[2]
Ishiri is een inheemse boom met opvallend samengestelde bladeren: elk blad bestaat uit drie deelblaadjes. In bloei verschijnen losse bundels lange meeldraden. Op Bonaire is de boom verbonden met vochtigere plekken langs rooien en met de plaatsnaam Rooi Ishiri.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUIshiriPlaatselijke naam of naamvarianten.
NEDERLANDSIshiriNederlandse naam; waar nodig blijft de lokale naam behouden.
ENGELSGarlic pearEngelse naam.
WETENSCHAPPELIJKCrateva tapiaGeaccepteerde wetenschappelijke naam.
Ishiri is voor Bonaire geregistreerd. Surun di mondi is een andere Antilliaanse naam. Het Engelse garlic pear wordt ook voor verwante bomen gebruikt; de wetenschappelijke naam onderscheidt deze soort.[1][2][3]
01
Van wortel tot zaad
Zo herken je de plant.
Bekijk blad, bloemen en vruchten samen: één kenmerk vertelt niet het hele verhaal.
02Stam & takken
De Antilliaanse flora beschrijft een boom tot ongeveer 7 meter hoog, met grotendeels onbehaarde twijgen.[3]
03Bladeren
Drie deelblaadjes staan aan het einde van een lange bladsteel. De zijdelingse blaadjes hebben vaak een ongelijke bladvoet.[3]
04Bloemen
Vier kroonblaadjes omringen een opvallende bundel meeldraden. Die kunnen volgens de flora ongeveer 6 cm lang worden.[3]
05Vruchten
De ronde vrucht hangt aan een lange steel. De flora vermeldt een doorsnede van ongeveer 2–3,5 cm; rijpe vruchten worden geelbruin.[3][4]
06Zaden
De zaden zijn niervormig en ongeveer 8 mm lang. Ze zitten in het vlezige binnenste van de vrucht.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire en de buureilanden.
Plant & omgeving
Dicht bij het dagelijks leven.
Rooi Ishiri bewaart de naam van de boom in het landschap van Bonaire. Gerard van Buurt noemt die verbinding in zijn overzicht van Papiamentse plantennamen.[4]
03
Gebruik door de tijd
Een boom op een zeventiende-eeuwse prent.
Ishiri heeft een lokale naamgeschiedenis én een plaats in vroege publicaties over Braziliaanse natuur.
Brazilië & Nederland1648Plant & geschiedenis
Bloem en vrucht in één houtsnede.
Crateva tapia werd afgebeeld in de Historia Naturalis Brasiliae van 1648, in het werk van Georg Marcgrave. Onderzoek uit 2024 toont hoe de prent onderdelen van twee afzonderlijke schilderingen combineerde: verschillende stadia van de plant kwamen samen op één beeld.[5]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van de plant.
Landschap
Een boom van de rooi.
De lokale betekenis is zichtbaar in de plaatsnaam Rooi Ishiri en in botanische collecties van het noordelijke deel van Bonaire.[3][4]
Geschiedenis
Natuur op papier.
De afbeelding uit 1648 verbindt deze Amerikaanse boom met de geschiedenis van natuurstudie en drukwerk in Nederland.[5]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01STINAPA — Washington Slagbaai, Appendix B ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 02Kew — Crateva tapia ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 03Stoffers — Flora of the Netherlands Antilles, Capparaceae ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 04Gerard van Buurt — Papiamentu plant names, Ishiri ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 05Alcantara-Rodriguez et al. (2024) — Botanical illustrations in seventeenth-century Dutch Brazil, figure 12 ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s. Herkomst, maker en licentie staan per beeld vermeld. De uitsnede past zich aan het scherm aan.
- Plant in het landschap · Enrique Salazar · Brazilië · 2026-08-26Enrique Salazar · CC BY 4.0 · Bron
- Herkenningsdetail · cristianol1456 · Brazilië · 2026-09-09cristianol1456 · CC BY-SA 4.0 · Bron
- Gabriel M. Rolim · Ceará, Brazilië · 2025-12-13Gabriel M. Rolim · CC BY 4.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 30 september 2026