Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 185

Primulaceae

Mata di piskaEen kuststruik met leerachtige bladeren en oranje tot rode bessen.

Jacquinia arborea Vahl[1]

De stijve bladeren staan dicht bijeen aan de takeinden. Tussen het groen verschijnen witte geurende bloemen, later gevolgd door opvallende ronde bessen. Mata di piska hoort bij kuststruweel en droog bos.

Leer de plant kennen
Een compacte Mata di piska op Bonaire.
Een compacte Mata di piska op Bonaire.
PAPIAMENTUMata di piskaDe naam Mata di piska sluit aan bij een aantoonbaar Caribisch gebruik: de Amerikaanse bosdienst beschrijft het vroegere bedwelmen van vissen met vruchten. Daarmee is niet iedere plaatselijke werkwijze op Bonaire aangetoond.
NEDERLANDSJacquinia arboreaJacquinia arborea
ENGELSBraceletwoodBraceletwood
WETENSCHAPPELIJKJacquinia arboreaJacquinia arborea Vahl

De naam Mata di piska sluit aan bij een aantoonbaar Caribisch gebruik: de Amerikaanse bosdienst beschrijft het vroegere bedwelmen van vissen met vruchten. Daarmee is niet iedere plaatselijke werkwijze op Bonaire aangetoond. Gecontroleerde oudere wetenschappelijke namen: Chrysophyllum barbasco Loefl.; Chrysophyllum barbasco Loefl. ex DC.; Jacquinia armillaris var. arborea (Vahl) Griseb.; Jacquinia barbasco (Loefl.) Mez; Jacquinia berteroi var. venosa Mez; Jaquinia aborea Vahl.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Herkennen van wortel tot zaad.

De combinatie van bladeren, bloemen en vruchten helpt bij herkenning.[3]

01Wortels

De Amerikaanse bosbouwbeschrijving vermeldt een vaak verdikte wortelstok. Die waarneming geeft geen vaste worteldiepte voor Bonaire.[3]

02Stengels

Een struik of kleine boom met één of enkele stammen. De bast is donker en fijn gegroefd; het hout is hard.[3]

03Bladeren

Dik, leerachtig, omgekeerd eirond tot spatelvormig, vaak met omgerolde randen en een afgeronde of iets ingedeukte top.[3]

04Bloemen

Wit tot geelwit, geurig, met vijf kroonlobben, in trossen aan de takeinden.[3]

05Vruchten

Ronde bessen verkleuren van groen naar oranje of rood. De vruchten blijven botanisch bessen, ook al worden ze niet als voedsel aanbevolen.[3]

06Zaden

In de bes liggen enkele lichtbruine zaden; de flora noemt gewoonlijk twee tot zes.[3]

Onrijpe groene bessen tussen de leerachtige bladeren, George Town, Kaaimaneilanden.
Onrijpe groene bessen tussen de leerachtige bladeren, George Town, Kaaimaneilanden.

Een kuststruik met leerachtige bladeren en oranje tot rode bessen.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Mata di piska en Palu di huku zijn geregistreerde eilandnamen. De overzichtsfoto is van Bonaire; de onrijpe vruchten zijn op de Kaaimaneilanden gefotografeerd. Steenhout is een volksnaam, geen bewijs van verwantschap met andere harde houtsoorten.[5]

Groei en omgeving.

Het taaie blad en de compacte, soms door wind geschoren kroon passen bij blootgesteld kuststruweel. De struik helpt bodem op zijn plaats te houden.[3]

Plant & omgeving

Lokale namen en traditie.

De naam Mata di piska sluit aan bij een aantoonbaar Caribisch gebruik: de Amerikaanse bosdienst beschrijft het vroegere bedwelmen van vissen met vruchten. Daarmee is niet iedere plaatselijke werkwijze op Bonaire aangetoond.[2][4]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en verbindingen.

Vruchten in de visserij.

Puerto Rico · Virgin Islands1974–2004Heizer (1953), Aboriginal fish poisons; USDA forestry account

Vruchten in de visserij.

De USDA-beschrijving verwijst naar Trees of Puerto Rico and the Virgin Islands uit 1974 voor het gebruik van vruchten om vissen te bedwelmen. Het gaat om een beschreven Caribische toepassing; een Bonaireaanse export naar Nederland of inzet van tot slaaf gemaakte mensen bij deze soort is niet vastgesteld.[1][4]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik en betekenis.

Toepassingen

Gedocumenteerd gebruik.

Het harde hout is beschreven, maar een specifiek Bonaireaans werktuig of ambacht is niet bevestigd. De compacte vorm en kusttolerantie maken de soort ook interessant als inheemse sierstruik.[3][4]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    GBIF Backbone Taxonomy — accepted name and synonyms ↗

    Naam, herkenning, verspreiding of gedocumenteerd gebruik; zie de specifieke bron.

  2. 02
    Dutch Caribbean Species Register — names and image records ↗

    Naam, herkenning, verspreiding of gedocumenteerd gebruik; zie de specifieke bron.

  3. 03
    USDA Forest Service, Wildland shrubs, Jacquinia arborea, pp.395–396 ↗

    Naam, herkenning, verspreiding of gedocumenteerd gebruik; zie de specifieke bron.

  4. 04
    Heizer (1953), Aboriginal fish poisons; USDA forestry account ↗

    Naam, herkenning, verspreiding of gedocumenteerd gebruik; zie de specifieke bron.

  5. 05
    Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B ↗

    Naam, herkenning, verspreiding of gedocumenteerd gebruik; zie de specifieke bron.

  6. 06
    Kew Plants of the World Online — current taxonomy ↗

    Naam, herkenning, verspreiding of gedocumenteerd gebruik; zie de specifieke bron.

Foto’s, makers & licenties

De opnameplaatsen staan bij de fotoverantwoording.

  • Leshell · Rincón, Caribbean Netherlands · 2022-12-19Leshell · CC BY-NC 4.0 · Bron
  • Ann Stafford · Winchester Road, George Town, George, KY · 2026-05-03Ann Stafford · CC BY-NC 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 17 oktober 2026.