01Wortels
De wortels nemen water en voedingsstoffen op en houden de boom vast. De tuinbouwbeschrijving uit Florida noemt ze doorgaans niet problematisch bij aanplant.[3]
De planten van BonairePlantenportret 013
Bignoniaceae · trompetboomfamilie
KalbasEen boom vol bruikbare bollen
Crescentia cujete L.[1]
Een kom, een waterschep, een muziekinstrument: de harde vrucht van Kalbas kreeg op de eilanden telkens een nieuw leven. Kijk tussen de grillige takken en je ziet de groene bollen hangen. Deze boom verbindt de mondi met het huishouden, de markt en de muziek.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUKalbasOok: Palu di kalbas en Kalbas di mondi
NEDERLANDSKalebasboomOok geschreven als kalebassenboom
ENGELSCalabash treeOok: calabash
WETENSCHAPPELIJKCrescentia cujeteGeaccepteerde wetenschappelijke naam
Kalbas is de lokale naam; het soortenregister vermeldt Palu di Kalbas voor Bonaire. De vruchten groeien aan een boom. De fleskalebas, Lagenaria siceraria, is een andere plant: een klimplant uit de komkommerfamilie.[1][2]
01
Van wortel tot zaad
Bladeren in bosjes, vruchten aan het hout.
De losse kroon, gebundelde bladeren en harde groene bollen maken Kalbas herkenbaar. Ook de bloemen verschijnen rechtstreeks op de stam en oudere takken.[1][3]
02Stam & takken
De boom vertakt vaak laag. De grijsbruine schors wordt met de leeftijd ruwer; de lange takken vormen een grillige kroon.[3]
03Bladeren
Enkelvoudige bladeren staan dicht bij elkaar in bosjes. Ze zijn langwerpig tot lepelvormig, met een smalle basis en een bredere top.[1]
04Bloemen
De klokvormige bloemen zijn groenig crème, soms met paarse tekening. Ze groeien direct uit ouder hout en openen tegen de avond.[1][5]
05Vruchten
De gladde, harde schil omsluit het vruchtvlees. De vorm varieert van rond tot langwerpig; sommige vruchten worden ongeveer 30 centimeter lang.[1]
06Zaden
In het vruchtvlees zitten veel kleine zaden. Kalbas kan uit zaad worden opgekweekt; verwerkte zaden hebben ook een plaats in de Antilliaanse keuken.[3][7]
02
Bonaire & de Antillen
Een vertrouwde boom in het eilandleven.
Kalbas komt voor op Bonaire en elders in het Caribisch gebied. Door eeuwenlange aanplant zijn wilde en aangeplante verspreiding soms moeilijk uit elkaar te houden. De boom blijft vaak betrekkelijk laag, maar kan ongeveer tien meter hoog worden.[1][2]
De bloemen werken door in de nacht
Op Curaçao zijn de geurige bloemen beschreven als nachtelijke voedselplekken voor vleermuizen. In de ochtend bezoeken ook bijen de nectar. Wie alleen naar de opvallende vruchten kijkt, mist dus een groot deel van het leven rond de boom.[5]
In de tuin
Ruimte voor een vrije kroon.
Kalbas staat graag zonnig, in grond waar water goed wegloopt. Geef de lage, uitwaaierende takken ruimte. Een jonge boom kan worden geleid door zorgvuldig te snoeien.[3]
03
Huisraad & eilandverhalen
Toen de kom nog aan een boom groeide.
Lang voordat plastic bakken en flessen gewoon werden, leverde de vruchtwand licht en stevig huisraad. Een doorgesneden kalbas werd een kom; een bijna hele vrucht kon water meenemen.
BonaireTot de 20e eeuwLandschapsbiografie Bonaire · huishoudelijke wateropslag
Een schep naast de waterpot.
De Landschapsbiografie beschrijft hoe kalbas op Bonaire als kom en waterschep werd gebruikt, tot in de twintigste eeuw. De traditie wordt verbonden met de Caquetío, die harde vruchtwanden tot kommen en waterflessen verwerkten. Zo kreeg een vrucht een vaste plek bij de drinkwatervoorraad.[4]
04
Plant & dagelijks leven
Huisraad, karabobo en kalbasstroop.
AMBACHT
Van harde schil naar gebruiksvoorwerp
Na het verwijderen van de inhoud en het drogen wordt de vruchtwand verwerkt tot kommen, bekers en rammelaars. De vorm en maat van de vrucht bepalen welk voorwerp eruit kan ontstaan.[1][4][5]
VOEDSEL
Karabobo: zoetigheid van zaden
Bij deze Curaçaose lekkernij worden gedroogde kalbaszaden geroosterd en door ingekookte suiker gemengd. Kleine porties koelen af tot stevig suikergoed. Het zijn de verwerkte zaden die hier worden gebruikt.[7]
GEZONDHEID
Stropi di kalbas
Stroop van het vruchtvlees is een traditioneel middel bij verkoudheid. Dinah Veeris documenteerde verkopers van deze stroop op Curaçao. Het vastgelegde gebruik is geen bewijs dat de stroop een luchtweginfectie geneest.[5][6]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Botanische beschrijvingen, eilandgeschiedenis en vastgelegde lokale gebruiken. De bronnen maken onderscheid tussen huishoudelijk gebruik, voedselbereiding en traditionele remedies.
- 01Kew · Plants of the World Online ↗
Naam, familie, blad en vrucht, verspreiding en gebruiksvoorwerpen.
- 02Dutch Caribbean Species Register ↗
Lokale naam Palu di Kalbas voor Bonaire.
- 03University of Florida · Crescentia cujete, ENH375 ↗
Wortels, groei, tuinverzorging, zaadvermeerdering en waarschuwing voor giftige vruchten.
- 04Landschapsbiografie Bonaire · p. 135 ↗
Kalbas als waterschep en kom op Bonaire; de Arubaanse veldfles uit de schenking van 1885.
- 05Michelle Pors-da Costa Gomez · De natuur in juni (2), 2025 ↗
Vormen van Kalbas op Curaçao, nachtelijke bloemen, maraka’s en lokale toepassingen.
- 06Dinah Veeris · Overlevering als bron van kennis ↗
Overgeleverde kennis van Virginia Cervani (Mai Ina) en de verkoop van kalbasstroop.
- 07Kuminda · Karabobo ↗
Curaçaose bereiding van karabobo met geroosterde zaden en suiker.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s, beide op Bonaire gemaakt. De boom is gefotografeerd door Jay Brasher; de vrucht in Washington Slagbaai door Jean-Paul Boerekamps. De originele bestanden zijn inhoudelijk ongewijzigd.
- Boom op Bonaire · Jay BrasherJay Brasher · CC BY · Bron
- Vrucht in Washington Slagbaai · Jean-Paul BoerekampsJean-Paul Boerekamps · CC0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bronnen gecontroleerd op 27 september 2026