01Wortels
De wortels nemen water op en houden de boom vast. Bij jonge, pas geplante bomen helpt water geven tijdens het aanslaan de ontwikkeling van het wortelstelsel.[3]
De planten van BonairePlantenportret 011
Bignoniaceae · trompetboomfamilie
KibrahachaAls de mondi geel kleurt
Handroanthus billbergii (Bureau & K.Schum.) S.O.Grose[1]
Eerst zie je vooral kale takken. Dan valt er regen en staat de Kibrahacha ineens vol geel. Tussen de grijze struiken en cactussen valt zijn bloeiende kroon meteen op. Het schouwspel duurt kort; daarna komen de bladeren en krijgt de boom weer een heel ander gezicht.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUKibrahachaDe lokale naam op de ABC-eilanden
NEDERLANDSKibrahachaOok in het Nederlands: Kibrahacha
ENGELSYellow pouiEen naam die voor meerdere gele trompetbomen wordt gebruikt
WETENSCHAPPELIJKHandroanthus billbergiiVoorheen: Tabebuia billbergii
Kibra betekent breken en hacha is een bijl. De naam verwijst naar het bijzonder harde hout. Yellow poui is minder precies: ook andere boomsoorten dragen die Engelse naam.[1][2][4][5]
01
Van wortel tot zaad
Ook zonder bloemen te herkennen.
Kijk naar de combinatie van houtige takken, handvormige bladeren en lange, smalle vruchten. Tijdens de droogte ontbreken de bladeren; de gele bloemen verschijnen vóór het nieuwe blad.[3]
02Stam & takken
De boom heeft donkergekleurde schors en opvallend hard hout. In de kale kroon zie je de vertakkingen goed; de bloemen verschijnen in groepen aan de uiteinden.[3][5]
03Bladeren
De bladeren zijn handvormig samengesteld: deelblaadjes komen vanuit één punt samen, als vingers aan een hand. Tijdens droge perioden laat de boom zijn blad vallen.[3]
04Bloemen
Heldergele trompetbloemen bedekken de vrijwel kale takken. Een bloeiperiode duurt maar enkele dagen. Het moment hangt af van regen na een droge periode.[4][5]
05Vruchten
Na de bloei ontstaan lange, smalle vruchten. Ze lijken op peulen, maar zijn botanisch doosvruchten: bij het rijpen openen ze zich om de zaden vrij te laten.[3]
06Zaden
De lichte, platte zaden kunnen met de wind meereizen. Uit zaad is een jonge Kibrahacha op te kweken; het duurt jaren voordat er een flinke boom staat.[3]
Niet elke gele trompetboom is deze Kibrahacha. Aangeplante soorten zoals Handroanthus serratifolius kunnen bloemen én veel blad tegelijk dragen. De lokale Kibrahacha valt juist op door zijn bloei op kale takken; controleer ook de bladeren en vruchten.
02
Bonaire & de ABC-eilanden
Een inheemse boom in de mondi.
Kibrahacha komt van nature voor op Bonaire, Aruba en Curaçao. Op Bonaire zijn bloeiende bomen onder meer beschreven in Washington Slagbaai en bij Seru Largu. De soort groeit ook buiten de eilanden, in delen van het Caribisch gebied en Zuid-Amerika.[1][4]
Een korte maaltijd voor veel bezoekers
Nectar trekt insecten en vogels aan. Ook leguanen eten van de bloemen. Zo levert de korte bloei voedsel in een landschap dat nog grotendeels droog kan zijn.[4]
Een boom voor de tuin
Geef hem ruimte om groot te worden.
Kibrahacha is geschikt als inheemse sierboom in een ruime tuin. Houd afstand tot gebouwen en geef een jonge boom water totdat hij goed is aangeslagen. Bladverlies in de droge tijd hoort bij zijn natuurlijke ritme.[3]
03
Naam & eilandgeschiedenis
Van hard hout tot meubels, gereedschap en kookvuur.
Het hout van Kibrahacha had praktische waarde. Op Curaçao is het beschreven als meubelhout en voor gereedschapsstelen. Op Bonaire werd het ook tot houtskool verwerkt.
Curaçao1868G.J. Simons · p. 135
“Kibra hacha; Meubelhout.”
Zo vermeldt G.J. Simons de boom in zijn Beschrijving van het eiland Curaçou. Het is een concrete negentiende-eeuwse vermelding van meubelhout. Welke meubels ermee werden gemaakt, noemt hij niet. De lokale naam is herkenbaar; de botanische aanduiding in deze oude bron is nog onzeker.[7]
01
Plantagegebruik
Curaçao
Een stevige steel voor zwaar werk.
In een onderzoek naar het Curaçaose plantagelandschap noemt Carmabi Kibrahacha expliciet als hout voor stelen van hamers en andere slagwerktuigen. Het overzicht koppelt de lokale naam aan Tabebuia billbergii, de vroegere wetenschappelijke naam van deze soort.[8]
02
Houtskoolbranden
Bonaire & Klein Bonaire
Van hout uit de mondi naar kookvuur.
Voordat petroleum- en gasfornuizen gebruikelijk werden, kookte men op hout en houtskool. Kibrahacha was op Bonaire een van de gebruikte houtsoorten. Het hout werd gehakt, opgestapeld en afgedekt in een oven; na enkele dagen kon de houtskool worden uitgehaald.[9]
04
Plant & dagelijks leven
In de tuin, in de taal, in het landschap.
SIERBOOM
Een gele blikvanger
De opvallende bloei maakt deze boom aantrekkelijk voor een ruime tuin. Buiten de bloeitijd blijven de handvormige bladeren een herkenningspunt.[3]
HOUT & AMBACHT
Meubels, stelen en houtskool
Op Curaçao werd Kibrahacha beschreven als meubelhout en gebruikt voor stevige gereedschapsstelen. Op Bonaire diende het onder meer voor houtskool, een brandstof voor de keuken.[7][8][9]
GEZONDHEID
Medicinale toepassingen
Een gedocumenteerde medicinale toepassing van deze soort op Bonaire is ons niet bekend.
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Botanische naamgeving, regionale natuurwaarnemingen en het krantenarchief onderbouwen dit portret.
- 01Kew · Plants of the World Online ↗
Actuele naam, synoniemen, verspreiding en publicatiegeschiedenis.
- 02Dutch Caribbean Species Register ↗
Lokale naam Kibrahacha en de wetenschappelijke naam.
- 03Carmabi · Christoffelpark den chikí, p. 14 ↗
Bladeren, vruchten, zaden, aanplant en verzorging.
- 04Caribbean Footprint · Wild flowers: Kibrahacha ↗
Bloei op de ABC-eilanden, locaties op Bonaire, dierbezoek en vergelijkbare gele trompetbomen.
- 05Bonaire Reporter · 19 mei – 9 juni 2014, voorpagina ↗
Gedateerde voorpagina met de bloei, naamverklaring en foto van Herman van Leeuwen.
- 06Coleccion Aruba · Arthur Meiners ↗
Herkomst en datering van de historische kleurenfoto van de boom.
- 07G.J. Simons · Beschrijving van het eiland Curaçou, 1868 ↗
Gedrukte p. 135 / PDF-pagina 144: Kibra hacha genoemd als meubelhout; oude botanische aanduiding onzeker.
- 08Adolphe O. Debrot · Carmabi, 2009 ↗
Cultural ties to the land in an arid plantation setting in Curaçao, tabel 4, p. 46: Kibrahacha voor gereedschapsstelen.
- 09Immaterieel Cultureel Erfgoed Bonaire · Houtskoolbranden ↗
Lokale houtsoorten, waaronder Kibrahacha, en de traditionele verwerking tot houtskool.
- 10Nationaal Museum van Wereldculturen · TM-10021499 ↗
Kolenbranders op Klein Bonaire, 1906–1910; de afgebeelde boom is als Guaiacum beschreven.
Foto’s, makers & licenties
Twee kleurenfoto’s van Kibrahacha door Arthur Meiners uit de collectie van Biblioteca Nacional Aruba, plus één historische zwart-witfoto van kolenbranders op Klein Bonaire. Alle foto’s zijn ongewijzigd. De zwart-witfoto toont het ambacht; de boom daarin is als Guaiacum beschreven.
- Bloeiende boom · Arthur Meiners · 1961Arthur Meiners / Coleccion Aruba · CC BY-SA 4.0 · Bron
- Gele bloemen · Arthur Meiners · 1961Arthur Meiners / Coleccion Aruba · CC BY-SA 4.0 · Bron
- Kolenbranders · Klein Bonaire · 1906–1910Onbekende fotograaf · Nationaal Museum van Wereldculturen · TM-10021499 · CC BY-SA 3.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bronnen gecontroleerd op 26 september 2026