De planten van BonairePlantenportret 256

Plantaginaceae

LuangoEen kleverig behaard kustkruid met kleine blauwe bloemen in de bladoksels.

Stemodia maritima L.[1][2]

Luango kan lage plekken met veel kleine groene scheuten vullen. Tussen de tegenoverstaande, getande blaadjes zitten blauwpaarse bloempjes. Haartjes en kliertjes geven de plant een opvallend fijnbehaard uiterlijk. Oude eilandnamen verbinden deze bescheiden plant met een lange botanische beschrijvingsgeschiedenis.

Leer de plant kennen

Een veld Luango bij Kralendijk op Bonaire.

PAPIAMENTULuangoGeregistreerde Papiamentse naam.

NEDERLANDSStemodia maritimaGeen vaste Nederlandse naam bevestigd; de wetenschappelijke naam staat hier.

ENGELSSeaside twintipEngelse benaming.

WETENSCHAPPELIJKStemodia maritimaGeaccepteerde wetenschappelijke naam; oudere namen en afbakening staan in de toelichting.

De parkchecklist en Naturalis bewaren varianten zoals (puta di) luango, Punti di luango, Yerba marga, Tora en Sanseli. De oudere encyclopedie schreef Loanggo en Torra. Stemodiacra maritima is een gecontroleerde oudere geslachtscombinatie.[1][2][3][4]

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Een kleverig behaard kustkruid met kleine blauwe bloemen in de bladoksels.[5]

01Wortels

Een wortelstelsel van een overblijvend kruid. De geraadpleegde eilandbronnen geven geen gemeten worteldiepte.[5]

02Stengels

Kruidachtig met een enigszins houtige basis; vegetatieve en bloeiende delen dragen haren en kliertjes.[5]

03Bladeren

Tegenoverstaand en zittend, tot circa 3 cm lang in de Bahamaanse beschrijving, lancetvormig met spitse top en gezaagde rand. De verbrede voet omvat de stengel.[5]

04Bloemen

Afzonderlijk in de bladoksels, met twee kleine schutblaadjes. Vijf kelkslippen omgeven de lichtpaarse tot blauwe, vergroeide tweelippige kroon.[5]

05Vruchten

Droge kapsels uit een bovenstandig, tweehokkig vruchtbeginsel; de kleine vruchten blijven tussen de kelkslippen.[5]

06Zaden

Talrijke kleine zaden per kapsel; de geraadpleegde Bahamaanse beschrijving geeft geen afzonderlijke zaadmaat.[5]

Kleine blauwpaarse bloem en behaarde getande bladeren in Washington Slagbaai.

Kijk naar de ruwe, zittende bladparen en de losse bloemetjes in hun oksels. De vergelijkbare S. durantifolia draagt doorgaans duidelijker aarachtige bloeitoppen.

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Luango staat op de parkchecklist en de geselecteerde foto’s komen uit Kralendijk en Washington Slagbaai. Ook Klein Bonaire levert openbare waarnemingen, maar de foto’s zijn steeds aan hun werkelijke opnameplaats gekoppeld.[3][5]

De plant in haar omgeving.

De plant groeit in kustmilieus en op natte of tijdelijk natte plaatsen. De Bahamaanse beschrijving noemt ook bermen en verlaten akkers. Het woord maritima betekent dus niet dat iedere groeiplaats direct in zeezout staat.[1][5]

Plant & omgeving

Naam en traditie.

Op de Bahama’s zijn toepassingen vastgelegd bij huidklachten, verkoudheid, buikpijn en wonden. De gebruikte tradities liggen buiten Bonaire; het overzicht geeft geen gestandaardiseerde dosis of bewezen genezing.[4][6]

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en plantgebruik.

Bronnen verbinden de plant met mensen, plaatsen en veranderende kennis.

Benedenwindse eilanden1914–1917Benjamins & Snelleman — Encyclopaedie 1914–1917, Stemodia maritima

Loanggo en Torra op papier

De West-Indische encyclopedie noteerde Loanggo voor de Benedenwindse eilanden en Torra voor Curaçao. Zij beschreef de grove bladtanden en de stengelomvattende voet. Dit is een concrete historische naam- en herkenningsbron; zij vermeldt bij deze soort geen exportproduct.[6]

2017

Ceará, Brazilië

Van kustblad naar laboratorium

Braziliaanse onderzoekers gebruikten bladeren van Fleixeiras-strand voor onderzoek aan experimentele tandvleesontsteking bij ratten. Zij legden een herbariumexemplaar vast als nummer 38483. De gunstige resultaten horen bij dat proefdiermodel en bewijzen geen effectieve of veilige mondspoeling voor mensen.[7]

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Onderzoek

Bladextracten nauwkeurig benoemen

Het onderzoek uit Ceará maakt plantdeel, herkomst en voucher controleerbaar. Een zelfgemaakt aftreksel heeft daarmee niet automatisch dezelfde samenstelling.[7]

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

01
Kew POWO — Stemodia maritima; accepted name and synonyms ↗
Kew POWO — Stemodia maritima; accepted name and synonyms
02
GBIF — Stemodia maritima L.; taxon and synonyms ↗
GBIF — Stemodia maritima L.; taxon and synonyms
03
STINAPA — Washington Slagbaai 2022–2028, Appendix B ↗
STINAPA — Washington Slagbaai 2022–2028, Appendix B
04
Naturalis — Dutch Caribbean Species Register ↗
Naturalis — Dutch Caribbean Species Register
05
Leon Levy Native Plant Preserve — Stemodia maritima ↗
Leon Levy Native Plant Preserve — Stemodia maritima
06
Benjamins & Snelleman — Encyclopaedie 1914–1917, Stemodia maritima ↗
Benjamins & Snelleman — Encyclopaedie 1914–1917, Stemodia maritima
07
Teixeira et al. 2017 — Stemodia maritima, experimental rat periodontitis ↗
Teixeira et al. 2017 — Stemodia maritima, experimental rat periodontitis

Foto’s, makers & licenties

Een veld Luango bij Kralendijk op Bonaire. Kleine blauwpaarse bloem en behaarde getande bladeren in Washington Slagbaai.

(c) Brice C., some rights reserved (CC BY-NC) · Kralendijk, Caribbean Netherlands · 2022-02-12(c) Brice C., some rights reserved (CC BY-NC) · CC-BY-NC · Bron
(c) desertnaturalist, some rights reserved (CC BY) · Washington Slagbaai NP, Bonaire, Caribbean Netherlands · 2024-03-16(c) desertnaturalist, some rights reserved (CC BY) · CC-BY · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 19 oktober 2026.