Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 028

Euphorbiaceae

ManzaliñaGroene appeltjes aan een boom met giftig melksap

Hippomane mancinella L.[1]

Manzaliña kan een uitnodigende schaduwplek lijken. Het glanzende blad en de kleine appelachtige vruchten verbergen echter sterk irriterend melksap. Deze kustboom verdient zowel goede herkenning als een plaats in de natuurgeschiedenis van het eiland.

Leer de plant kennen
Een groene Manzaliña met een lage brede kroon op Bonaire.
Manzaliña in het landschap van Bonaire.
PAPIAMENTUManzaliñaPlaatselijke naam.
NEDERLANDSManzanillaboomGangbare Nederlandse naam.
ENGELSManchineelGangbare Engelse naam.
WETENSCHAPPELIJKHippomane mancinellaGeaccepteerde wetenschappelijke naam.

Manzaliña en manzanilla verwijzen naar het appelachtige uiterlijk. Het is geen appelboom en ook geen kamille, waarvoor de Spaanse naam manzanilla eveneens wordt gebruikt.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Een klein kliertje helpt bij herkenning.

Kijk naar het fijne zaagrandje van het blad en het kliertje waar bladsteel en bladschijf samenkomen.[1]

01Wortels

Wortels verankeren de boom in kustgrond. De natuurlijke groeiplaats ligt vaak nabij afstromend water.[4]

02Stam & takken

De stam heeft grijsbruine tot roodbruine schors. Wonden kunnen wit melksap afgeven.[3]

03Bladeren

Eenvoudige, glanzende bladeren staan verspreid; bij de bladsteel zit een klein kliertje.[2]

04Bloemen

Groengele, weinig opvallende bloemen staan in smalle opgerichte bloeiwijzen.[2]

05Vruchten

Ronde groene tot geelgroene vruchten lijken op kleine appels, maar zijn giftig.[3]

06Zaden

Meerdere zaden liggen in een harde binnenlaag. De drijvende vrucht kan bijdragen aan verspreiding over water.[2][5]

Groene Manzaliña-vruchten en glanzend blad op Bonaire.
Appelachtige vruchten tussen glanzende bladeren.

Niet plukken of kneuzen om de plant te controleren: juist daarbij kan melksap vrijkomen.

02

Bonaire & de Antillen

Langs de kust en bij rooimondingen.

Vegetatieonderzoek van de Nederlandse Antillen beschrijft Manzaliña langs de kust, met name waar rooien uitkomen bij zee. Het is een onderdeel van natuurlijke kustvegetatie, geen reden om elk exemplaar als ongewenst te beschouwen.[2][4]

Vruchten die met water reizen.

De vruchten kunnen drijven. Onderzoek naar verspreiding van kustplanten beschrijft hoe de zaden zo een andere kust kunnen bereiken.[4][5]

Plant & omgeving

Een boom herkennen zonder aanraken.

De bladvorm, groeiplaats en vrucht geven samen informatie. Ook een mooie groene vrucht op de grond blijft een giftig plantdeel.[3]

03

Gebruik door de tijd

Waardevol hout, gevaarlijk sap.

De giftigheid verhinderde niet dat mensen het hout vroeger verwerkten. Het maakte dat werk wel riskant.

CaribenKoloniale periodeHoutbewerking

Meubels uit een giftige boom.

De University of Florida beschrijft meubelgebruik sinds de koloniale tijd. Het drogen van het hout hoorde bij de verwerking, maar vers hout en sap maakten het werk gevaarlijk. Dit houtgebruik is beschreven voor het Caribische gebied.[3]

Jamaica

Ook medicinaal geprobeerd.

Historische beschrijvingen noemen toepassingen van hars en gedroogde vruchten op Jamaica. De giftigheid maakt duidelijk waarom zo’n oud gebruik niet gelijkstaat aan een veilige behandeling.[3]

Nederlandse Antillen

De boom bij de rooi.

Oude vegetatieopnamen plaatsen Manzaliña in het kustbos bij rooimondingen. Zulke beschrijvingen laten zien waar de soort van nature thuishoort.[4]

04

Plant & dagelijks leven

Kustnatuur en historisch gebruik.

Ecologie

Onderdeel van kustbos.

De boom draagt bij aan structuur en beschutting in natuurlijke kustvegetatie.[4]

Hout

Historisch meubelhout.

Regionaal gebruikt voor meubels; verwerking van vers hout brengt ernstige contactrisico’s mee.[3]

Voedsel & gezondheid

Giftige vruchten.

De appelachtige vruchten zijn geen eetfruit. Inslikken kan ernstige vergiftiging veroorzaken.[3][6]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew · Hippomane mancinella ↗

    Taxonomie en verspreiding.

  2. 02
    Flora of the Netherlands Antilles · Euphorbiaceae ↗

    Beschrijving en Antilliaanse vindplaatsen.

  3. 03
    UF/IFAS · Manchineel ↗

    Giftig sap, herkenning en historisch houtgebruik.

  4. 04
    Naturalis · Littoral woodland ↗

    Kustvegetatie van de Nederlandse Antillen.

  5. 05
    Charles Darwin Foundation · Noticias de Galápagos 39 (1984) ↗

    Verspreiding van kustplanten via drijvende vruchten.

  6. 06
    Poison Apple-like Fruit Ingestion · Case report (2026) ↗

    Klinische beschrijving van vergiftiging en blootstelling via sap, vruchten en regenwater.

Foto’s, makers & licenties

Twee verschillende kleurenfoto’s. Herkomst, maker en licentie staan per beeld vermeld. De uitsnede past zich aan het scherm aan.

  • Plant in het landschap · Jay Brasher · Bonaire · 2023-09-15Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron
  • Herkenningsdetail · Jean-Paul Boerekamps · Bonaire · 2021-05-08Jean-Paul Boerekamps · CC0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 28 september 2026