Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 080

Salicaceae

Palu di BoneiruVan geelhout voor de kalkoven tot voedsel voor de chuchubi.

Casearia tremula (Griseb.) Griseb. ex C.Wright[2]

Palu di Boneiru heeft kleine groenige bloemen en ronde vruchten die bij rijping openspringen. Binnenin verschijnt een opvallend gekleurde zaadmassa. De boom hoort bij het droge bos van de ABC-eilanden en heeft een plaats in de geschiedenis van kalkbranden en houten gebruiksvoorwerpen.

Leer de plant kennen
Palu di Boneiru bij Rincon op Bonaire.
Palu di Boneiru bij Rincon op Bonaire.
PAPIAMENTUPalu di BoneiruPlaatselijke naam of naamvarianten.
NEDERLANDSGeelhoutNederlandse naam; waar nodig blijft de lokale naam behouden.
ENGELSJumbie guavaEngelse naam.
WETENSCHAPPELIJKCasearia tremulaGeaccepteerde wetenschappelijke naam.

Geelhout en Guyaba baster zijn lokale namen. De soort is geen guave. Casearia bonairensis is een oudere wetenschappelijke naam voor dezelfde soort; Kew gebruikt Casearia tremula.[1][2][3]

01

Van wortel tot zaad

Zo herken je de plant.

Bekijk blad, bloemen en vruchten samen: één kenmerk vertelt niet het hele verhaal.

01Wortels

De wortels verankeren de boom in droog bos. Botanische collecties op Bonaire noemen onder meer hellingen van Brandaris en groeiplaatsen bij Seru Largu.[3]

02Stam & takken

Een hoge struik of kleine boom met een vertakte kroon. In de droge tijd kunnen de bladeren slap hangen.[3][4]

03Bladeren

De leerachtige bladeren zijn ongeveer 3–10 cm lang, met een fijn getande rand. Tegen het licht zijn doorschijnende puntjes zichtbaar.[3]

04Bloemen

Kleine bloemen staan in groepjes langs de twijgen. Ze hebben groenige kelkbladen en talrijke meeldraden, maar geen opvallende kroonblaadjes.[3]

05Vruchten

Ronde vlezige vruchten van ongeveer 3–3,5 cm openen met drie of vier kleppen. De gekleurde binnenkant valt dan sterk op.[3][4]

06Zaden

Elke vrucht bevat veel kleine zaden van ongeveer 5 mm. Vogels, waaronder chuchubi’s, eten van het vlezige weefsel eromheen.[3][4]

Bladeren en vruchten van Palu di Boneiru op Bonaire.
Bladeren en vruchten van Palu di Boneiru op Bonaire.

Let op de doorschijnende puntjes in het blad en de ronde vruchten die in kleppen openen.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire en de buureilanden.

Palu di Boneiru staat in de soortenlijst van Washington Slagbaai. Oudere collecties noemen onder meer Rincon, Brandaris en Seru Largu. Het is ook een inheemse boom van Aruba en Curaçao.[1][3]

De plant in haar omgeving.

Wanneer de vrucht opent, wordt de gekleurde zaadmantel bereikbaar voor vogels. Zo maakt de boom deel uit van het voedselnetwerk van het droge bos.[4]

Plant & omgeving

Dicht bij het dagelijks leven.

Dezelfde boom kon verschillende rollen hebben: brandstof voor kalkproductie op Bonaire en hout voor een funchistok of een eenvoudige rancho op Curaçao.[5][6]

03

Gebruik door de tijd

Geelhout bij de kalkoven.

Bij oude bouwmaterialen hoorde niet alleen steen, maar ook een grote voorraad brandhout.

BonaireVroegerPlant & geschiedenis

Brandstof voor kalk.

De Landschapsbiografie Bonaire noemt geelhout, Casearia tremula, als hout voor kalkbranden. Samen met andere plaatselijke houtsoorten hielp het de hitte te leveren waarmee kalksteen werd omgezet in bouwkalk.[5]

01

2009

Curaçao

Een stok om funchi te roeren.

Het onderzoek van Adolphe Debrot naar het plantagegebied van Curaçao vermeldt Casearia tremula voor palu di funchi en lichte bouwpalen voor rancho’s. Het zijn voorbeelden van plaatselijk houtgebruik op huishoudelijke schaal.[6]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van de plant.

Hout

Van keuken tot rancho.

Funchistokken en lichte bouwpalen zijn op Curaçao gedocumenteerd; kalkbrandhout op Bonaire.[5][6]

Vruchten

Voor vogels.

De vruchten worden door vogels bezocht. Lokaal staat de plant ook bekend als Palu di venenu; hij is geen gebruikelijke voedselboom voor mensen.[4]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    STINAPA — Washington Slagbaai, Appendix B ↗

    Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.

  2. 02
    Kew — Casearia tremula ↗

    Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.

  3. 03
    Stoffers (1966) — Flacourtiaceae, p. 43–44 ↗

    Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.

  4. 04
    Caribbean Footprint — Plants with a warning: Casearia tremula ↗

    Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.

  5. 05
    Landschapsbiografie Bonaire — kalkbranden ↗

    Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.

  6. 06
    Debrot (2009) — Cultural ties to the land in an arid plantation setting in Curaçao ↗

    Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.

Foto’s, makers & licenties

Twee verschillende kleurenfoto’s. Herkomst, maker en licentie staan per beeld vermeld. De uitsnede past zich aan het scherm aan.

  • Plant in het landschap · Jay Brasher · Bonaire · 2022-09-15Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron
  • Herkenningsdetail · Jay Brasher · Bonaire · 2022-09-15Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 30 september 2026