01Wortels
Florida-beschrijvingen noemen grote oppervlakkige wortels. Ze kunnen ruimte vragen naast paden en muren.[3]
De planten van BonairePlantenportret 026
Burseraceae
Palu di sia kòráRode schors en het hout van de ezelzadels
Bursera simaruba (L.) Sarg.[1]
Het afbladderende roodbruine vel van deze boom valt ook zonder bloemen op. Palu di sia kòrá draagt zijn gebruik in zijn naam: sia is een zadel of zitplaats. Zijn lichte hout kreeg op de ABC-eilanden een plaats op de rug van de ezel.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUPalu di sia kòráPlaatselijke naam.
NEDERLANDSRode zadelboomGangbare Nederlandse naam.
ENGELSGumbo-limboGangbare Engelse naam.
WETENSCHAPPELIJKBursera simarubaGeaccepteerde wetenschappelijke naam.
Palu di sia kòrá is de rode zadelboom. Palu di sia blanku is een andere Bursera-soort. De oude naam Bursera gummifera verschijnt in historische beschrijvingen.[1][2]
01
Van wortel tot zaad
Een rode stam onder dunne schilfers.
De afschilferende bast en het geveerde blad zijn samen goede herkenningspunten.[1]
02Stam & takken
Roodbruine, papierachtige bast bladdert af; daaronder wordt een gladder oppervlak zichtbaar.[3]
03Bladeren
Geveerde bladeren hebben meerdere deelblaadjes en een eindblaadje.[3]
04Bloemen
Kleine groenwitte bloemen staan in vertakte trossen.[3]
05Vruchten
Kleine vruchtjes openen bij rijpheid in delen en tonen het zaad met zijn opvallende omhulsel.[3]
06Zaden
Zaden kunnen kiemen, maar ook dikke takken zijn in staat nieuwe wortels te vormen.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Een boom van het droge mondi.
De soort is verbonden met het droge bos en het vroegere gebruik van plaatselijk hout. Ook bij Karpata werden in 1902 veel zadelbomen beschreven.[2][4]
Blad verliezen om droogte te doorstaan.
Bij droogte kan de boom zijn blad verliezen. De stam blijft opvallend; het kale uiterlijk betekent dus niet vanzelf dat de boom dood is.[3]
03
Gebruik door de tijd
Op de ezel en onder de kalksteen.
Twee heel verschillende lokale toepassingen laten zien dat niet alleen het hardste hout waarde had.
Bonaire · Curaçao · ArubaVroegerLokaal ambacht
Het zadel zit in de naam.
Van Buurt beschrijft hoe hout van zadelbomen op de drie eilanden werd gebruikt voor zadels, vooral voor ezels. De naam bewaart daarmee een alledaags voorwerp uit de tijd dat dieren veel transportwerk deden.[2]
04
Plant & dagelijks leven
Zadels, stekken en brandhout.
Ambacht
Zadelhout.
Het zachte, lichte hout werd verwerkt tot ezelzadels op de ABC-eilanden.[2]
Beplanting
Een tak die wortelt.
De soort kan uit grote takstekken groeien. Zo kan een geplante paal opnieuw een levende boom worden.[3]
Geschiedenis
Hout voor de kalkoven.
Zadelhout is opgenomen in de beschrijving van de traditionele Bonaireaanse kalkbrandstapel.[4]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew · Bursera simaruba ↗
Taxonomie en verspreiding.
- 02Gerard van Buurt · Caquetío words ↗
Zadelbomen en ezelzadels op de ABC-eilanden, p. 80–81.
- 03UF/IFAS · Gumbo limbo ↗
Herkenning, wortels en groei uit takstekken.
- 04Landschapsbiografie Bonaire ↗
Zadelhout in kalkovens en een plantagebeschrijving uit 1902, p. 53 en 160.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s. Herkomst, maker en licentie staan per beeld vermeld. De uitsnede past zich aan het scherm aan.
- Plant in het landschap · Jay Brasher · Bonaire · 2022-09-15Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron
- Herkenningsdetail · Roger Rittmaster · Bonaire · 2023-03-10Roger Rittmaster · CC BY 4.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 28 september 2026