01Wortels
De rozet wortelt in de bodem. Bij oude hagen staan vaak verschillende planten naast elkaar; de zichtbare bladeren horen dus niet noodzakelijk bij één wortelstelsel.[3]
De planten van BonairePlantenportret 074
Asparagaceae
Pita di trankéEen stekelige erfgrens die zelf verder groeit.
Agave karatto Mill.[2]
Pita di tranké hoort bij de geschiedenis van levende omheiningen op de ABC-eilanden. De stevige rozetten werden naast elkaar geplant. Lange bladeren en scherpe eindpunten vormden zo een blijvende afscheiding rond een terrein.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUPita di trankéPlaatselijke naam of naamvarianten.
NEDERLANDSHaagagaveNederlandse naam; waar nodig blijft de lokale naam behouden.
ENGELSKaratto agaveEngelse naam.
WETENSCHAPPELIJKAgave karattoGeaccepteerde wetenschappelijke naam.
Tranké verwijst naar een omheining. Agave karatto is de huidige wetenschappelijke naam; Agave trankeera is een oudere naam voor dezelfde soort. Haagagave is hier een beschrijvende Nederlandse aanduiding.[1]
01
Van wortel tot zaad
Zo herken je de plant.
Bekijk blad, bloemen en vruchten samen: één kenmerk vertelt niet het hele verhaal.
02Stam & takken
Een korte stam draagt de rozet. De bloemstengel kan volgens de Antilliaanse beschrijving ongeveer vijf tot acht meter hoog worden.[3]
03Bladeren
De lange, vlezige bladeren hebben kleine randtanden en een sterke eindstekel. Bij determinatie tellen ook de bladvorm en de verhoudingen mee.[3]
04Bloemen
Gele bloemen verschijnen in vertakte groepen hoog boven de rozet. De bloeiende rozet voltooit hiermee haar levenscyclus.[3]
05Vruchten
De droge zaaddozen zijn langwerpig, ongeveer vier tot vijf en een halve centimeter lang.[3]
06Zaden
De capsules bevatten platte zaden. Kleine plantjes aan een agavebloemstengel zijn broedplantjes, geen zaden die al zijn uitgekomen.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire en de buureilanden.
Plant & omgeving
Dicht bij het dagelijks leven.
De naam bewaart het belangrijkste gebruik: een levende grens. De plant leverde de omheining zelf, zonder dat iedere paal eerst gekapt hoefde te worden.[3]
03
Gebruik door de tijd
De plant als erfgrens.
Een oude haag is ook een spoor van hoe mensen hun land inrichtten.
ABC-eilanden1938Plant & geschiedenis
Een botanische beschrijving van de tranké.
Wagenaar Hummelinck beschreef Agave karatto in 1938 als een veel aangeplante haagplant op Aruba, Bonaire en Curaçao. Zijn veldnotities verbinden de soort rechtstreeks met omheiningen en met de naam tranké.[3]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van de plant.
Omheining
Een stekelige grens.
Dicht naast elkaar geplante rozetten vormen een levende afscheiding. Dit is het rechtstreeks gedocumenteerde historische gebruik van Pita di tranké op de ABC-eilanden.[3]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01STINAPA — Washington Slagbaai, plantenlijst 2022–2028 ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 02Kew — Agave karatto ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 03Wagenaar Hummelinck — Notes on Agave in the Netherlands West Indies (1938), p. 24–26 ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s. Herkomst, maker en licentie staan per beeld vermeld. De uitsnede past zich aan het scherm aan.
- Plant in het landschap · Eric Knight · Aruba · 2019-08-06Eric Knight · CC BY 4.0 · Bron
- Herkenningsdetail · Eric Knight · Aruba · 2019-08-06Eric Knight · CC BY 4.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 30 september 2026