01Wortels
Wiktrop beschrijft een penwortel: een hoofdwortel met zijwortels.[3]
De planten van BonairePlantenportret 108
Asteraceae
Pitiseli shimaronFijn verdeeld blad, kleine gele bloemen en vruchtjes die meeliften.
Bidens cynapiifolia Kunth[1]
Pitiseli shimaron is een eenjarig kruid met diep verdeeld blad. De kleine bloemhoofdjes vallen nauwelijks op, maar de vruchtjes merk je vaak wel: hun weerhaakjes blijven aan kleding of dierenvacht hangen. Zo reist de plant mee door het landschap.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUPitiseli shimaronNaam in de parkchecklist.
NEDERLANDSBidens cynapiifoliaWetenschappelijke naam gebruikt.
ENGELSBeggar ticks / Spanish needleNamen verwijzen naar de vruchten met weerhaakjes.
WETENSCHAPPELIJKBidens cynapiifoliaGeaccepteerde soort; Kunth publiceerde de naam in 1818.
STINAPA vermeldt Pitiseli shimaron en Beggar ticks. Spanish needle is eveneens een Caribische naam. Een afzonderlijke Nederlandse volksnaam is niet bevestigd. Oudere namen zijn Bidens portoricensis en de variëteiten cynapiifolia, portoricensis en tenuis. De naam var. typica is niet geldig gepubliceerd. Het eilandregister vermeldt dat Boldingh de soort vroeger als Bidens bipinnata identificeerde; dat is een historische determinatie, geen reden om beide huidige soorten samen te voegen.[1][2][4][8]
01
Van wortel tot zaad
Een blad vol insnijdingen.
Bekijk zowel het verdeelde blad als de kleine bloemhoofdjes en de rijpe vruchtjes.[3][9]
02Stengels
Een rechtopstaand, vertakt kruid. De dunne stengels kunnen roodachtig kleuren en hebben fijne lengteribben.[3]
03Bladeren
Tegenoverstaand en diep ingesneden, vaak opnieuw verdeeld. De smalle tot ovale delen hebben een getande rand.[3][9]
04Bloemen
Kleine hoofdjes op lange stelen. In het midden staan gele buisbloemen; de korte straalbloemen aan de rand kunnen klein zijn of ontbreken.[9]
05Vruchten
Smalle droge nootjes, vaak met vier tot zes kortere uitsteeksels met naar achteren gerichte haakjes. De buitenste vruchtjes kunnen korter zijn.[9]
06Zaden
Elk droog vruchtje bevat één zaad. De weerhaakjes helpen het hele vruchtje zich aan een passerend dier of kleding vast te hechten.[3][9]
02
Bonaire & de Antillen
Een kruid uit Washington Slagbaai.
03
Gebruik door de tijd
Een klein kruid in een grote geschiedenis.
Naast eilandregistraties bestaan verhalen over kruidenthee en over plantkennis die de slavernij overleefde.
Suriname · AfrikaOnderzoek gepubliceerd in 2014Van Andel en collega’s · PNAS
Kennis reisde mee, ook onder dwang.
Onderzoekers vonden voor Bidens cynapiifolia meerdere Surinaamse namen met een Afrikaanse oorsprong. Zij zien daarin aanwijzingen dat mensen uit verschillende Afrikaanse taalgebieden de plant zelfstandig herkenden. Hun studie laat zien hoe tot slaaf gemaakte Afrikanen hun plantkennis toepasten op een nieuwe flora.[7]
04
Plant & dagelijks leven
Blad, thee en traditioneel gebruik.
Medicinaal
Toepassingen in de regio.
Voor Jamaica zijn thee en bladkompressen geregistreerd. Voor Bonaire is in de geraadpleegde lokale bronnen geen afzonderlijke medicinale toepassing bevestigd.[5][2]
Traditie
Meer dan een botanische naam.
De soort is opgenomen in een onderzoek naar Afro-Surinaamse plantnamen. Zulke namen bewaren kennis van herkenning en gebruik over meerdere generaties.[7]
Verspreiding
De vrucht als klein haakje.
De stekelige top zorgt ervoor dat een droog vruchtje kan meeliften. Het zijn geen bessen, maar droge eenzadige vruchten.[3][9]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew — accepted name and historical synonyms ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 02STINAPA — Washington Slagbaai plant checklist ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 03Wiktrop / Thomas Le Bourgeois — botanical description ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 04Dutch Caribbean Species Register — indigenous island occurrence ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 05Natural History Museum of Jamaica — recorded traditional uses ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 06Grenand, Moretti, Jacquemin & Prévost (2004) — Pharmacopées traditionnelles en Guyane ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 07Van Andel et al. (2014) — Afro-Surinamese plant names, PNAS ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 08Acevedo-Rodríguez & Strong (2012) — Catalogue of Seed Plants of the West Indies, p.96 ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
- 09Britton & Millspaugh (1920) — The Bahama Flora, via NYBG ↗
Taxonomie, herkenning, eilandregistraties en traditionele plantkennis.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s: blad uit Puerto Rico en vruchtjes uit Hawaii. Herkomst en rechten staan per foto vermeld.
- ritirene · Minillas, San Germán, Puerto Rico · 2021-10-16ritirene · CC BY 4.0 · Bron
- Damien Wallace · Honolulu, Hawaii · 2026-01-30Damien Wallace · CC0 1.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 4 oktober 2026