01Wortels
Wortels ontspringen aan een korte wortelstok. Op vervuilde bodem kan deze soort arseen opnemen; dat betekent niet dat elke lokale plant besmet is.[3][7]
De planten van BonairePlantenportret 284
Pteridaceae
Pityrogramma calomelanosEen groene varen met een opvallend wit bepoederde bladonderzijde.
Pityrogramma calomelanos (L.) Link[1]
Wie een blad omdraait, ontdekt het opvallendste kenmerk van deze varen: een zilverwitte wasachtige laag. Het is geen wit bloemdek en ook niet automatisch schimmel. De bovenzijde is groen en fijn verdeeld; de donkere bladstelen steken scherp af. De sporendoosjes ontwikkelen zich onder de bladeren en kunnen later door de witte laag heen zichtbaar worden.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUPityrogramma calomelanosPapiamentse benaming; streeknamen kunnen worden gedeeld.
NEDERLANDSPityrogramma calomelanosNederlandse benaming; bij ontbreken van een bevestigde volksnaam staat de wetenschappelijke naam.
ENGELSDixie silverback fernEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKPityrogramma calomelanosGeaccepteerde wetenschappelijke naam; gecontroleerde synoniemen staan hieronder.
Dixie silverback fern is de geregistreerde Engelse naam. Een soortgebonden Nederlandse of Papiamentse naam ontbreekt. Pityrogramma austroamericana is niet zonder taxonomische controle als hetzelfde fotomateriaal behandeld.[1][4][6]
01
Van wortel tot zaad
Van wortelstok tot sporen.
Een groene varen met een opvallend wit bepoederde bladonderzijde.[3]
02Wortelstok en bladstelen
De opstijgende tot korte rechtopstaande wortelstok draagt goudbruine schubben. Bladstelen zijn donkerbruin tot paarsachtig en glanzend.[3]
03Bladeren
Bladeren zijn meervoudig geveerd en onderaan wit wasachtig bepoederd. Grootte en insnijding wisselen sterk; goed ontwikkelde bladeren kunnen circa 1 m lang worden.[3]
04Geen bloemen: sporenvorming
Bloemen ontbreken. Sporendoosjes ontstaan langs de nerven op de bladonderzijde.[3]
05Geen vruchten: sporenstructuren
Vruchten ontbreken. De sporenstructuren hebben geen beschermend dekvliesje en kunnen bij rijpheid grote delen van de onderzijde bedekken.[3]
06Geen zaden: sporen
Zaden ontbreken. De varen vormt microscopische sporen; het witte waspoeder zelf mag niet met deze sporen worden vereenzelvigd.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire.
De soort staat op de parkchecklist 2022–2028. De flora van 1962 documenteert voor de benedenwindse eilanden een Curaçaose collectie bij de oude kopermijn van Savonet. De getoonde foto’s komen uit Brazilië en Hawaï.[6]
Een plek in de natuur.
De regionale flora noemt bosranden, secundaire begroeiing, open oevers en kale hellingen. Het is een variabele soort die buiten tropisch Amerika ook op andere continenten is ingevoerd.[3]
Plant & omgeving
Naam en gebruik.
De varen komt voor in studies van medicinale planten uit Suriname en onder Surinaamse migranten in Amsterdam. Kew koppelt deze exacte soort aan die publicaties. Dat levert een onderzoeksverband met Nederland, maar geen vastgestelde Bonaireaanse handelsroute of soortspecifieke exporthoeveelheid.[8][9]
03
Gebruik door de tijd
Geschiedenis en plantgebruik.
Veldcollecties, oude namen en onderzochte toepassingen.
Suriname en Amsterdam2007Kew MPNS — Pityrogramma calomelanos in published medicinal-plant studies
Een varen in onderzoek naar migranten en planten
Kews Medicinal Plant Names Services neemt Pityrogramma calomelanos op bij de Amsterdamse studie van Van Andel en Van ’t Klooster. De Utrechtse publicatieregistratie bevestigt dit onderzoek. Het gaat om moderne plantkennis in een migratiecontext, niet om bewijs voor koloniale uitvoer uit Bonaire.[8][9]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van plantdelen.
Bladeren
Sierwaarde
NParks noemt de varen als sierbladplant. De witte onderzijde geeft een opvallend kleurcontrast.[5]
Wortels en blad
Onderzoek naar arseen
Experimenteel onderzoek toont opname en verplaatsing van arseen. Dit is een onderzochte milieutoepassing, geen aanwijzing om zelf vervuilde grond te behandelen.[7]
Gebruiksgeschiedenis
Surinaamse bronnen
Gepubliceerde studies documenteren de soort in het onderzoek naar medicinale plantkennis en markten; zulke registraties bewijzen geen klinische werking.[8][9]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew, Plants of the World Online — current name and synonyms ↗
Kew, Plants of the World Online — current name and synonyms
- 02GBIF Backbone Taxonomy — independently compared names ↗
GBIF Backbone Taxonomy — independently compared names
- 03K.U. Kramer (1962), Pteridophyta — Flora of the Netherlands Antilles ↗
K.U. Kramer (1962), Pteridophyta — Flora of the Netherlands Antilles
- 04Naturalis, Dutch Caribbean Species Register ↗
Naturalis, Dutch Caribbean Species Register
- 05NParks Singapore — Pityrogramma calomelanos, morphology and ornamental use ↗
NParks Singapore — Pityrogramma calomelanos, morphology and ornamental use
- 06STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B pp. 96–98 ↗
STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B pp. 96–98
- 07Corzo Remigio et al. (2023), Chemical transformations of arsenic in the rhizosphere–root interface ↗
Corzo Remigio et al. (2023), Chemical transformations of arsenic in the rhizosphere–root interface
- 08Kew MPNS — Pityrogramma calomelanos in published medicinal-plant studies ↗
Kew MPNS — Pityrogramma calomelanos in published medicinal-plant studies
- 09Utrecht University — van Andel & van ’t Klooster (2007), Medicinal Plant Use by Surinamese Immigrants in Amsterdam ↗
Utrecht University — van Andel & van ’t Klooster (2007), Medicinal Plant Use by Surinamese Immigrants in Amsterdam
Foto’s, makers & licenties
Pityrogramma calomelanos in Rio Claro, Brazilië: een groene pol met fijn verdeelde bladeren. Wit bepoederde bladonderzijde in Hilo, Hawaï; de witte laag is een herkenningskenmerk van de varen.
- Rogério Machado · Jardim Kennedy, Rio Claro - SP, Brasil · 2026-09-21Rogério Machado · CC BY-NC · Bron
- Kellen Apuna · E Kawili St, Hilo, HI, US · 2026-09-29Kellen Apuna · CC BY-NC · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 19 oktober 2026.