De planten van BonairePlantenportret 018

Rhizophoraceae · mangrovefamilie

Rode mangroveEen bos op stelten, een kraamkamer onder water

Rhizophora mangle L.[1]

Waar land en zee elkaar ontmoeten, staat een boom met zijn voeten in het water. Zijn boogvormige wortels vormen een doolhof voor jonge vissen. Boven het water hangen glanzende bladeren en lange kiemplanten: nieuwe bomen die al groeien voordat ze hun moederboom verlaten.

Leer de plant kennen

Dichte groene mangrovekronen met een netwerk van steltwortels langs helder ondiep water op Bonaire. — Een mangroverand op Bonaire, met steltwortels boven het ondiepe water.

PAPIAMENTUMangel tan / Mangel tamOok: Rotmangel; spelling varieert per eiland

NEDERLANDSRode mangroveDe soort met steltwortels

ENGELSRed mangroveNiet alle mangroves zijn deze soort

WETENSCHAPPELIJKRhizophora mangleGeaccepteerde naam

Het soortenregister noemt Mangel tam en Rotmangel voor Bonaire en Mangel tan voor Curaçao; ook Mangel tan wordt op Bonaire gebruikt. Rode, zwarte en witte mangrove zijn verschillende soorten. De steltwortels maken Rhizophora mangle bijzonder herkenbaar.[1][2]

Van wortel tot zaad

Herkennen aan wortels en kiemplanten.

Kijk naar de combinatie van steltwortels, stevige tegenoverstaande bladeren en lange, hangende kiemplanten.[1]

01Wortels

Steltwortels verankeren de boom in zachte grond. Poriën in de blootliggende delen helpen bij gaswisseling: belangrijk in zuurstofarme modder.[1]

02Stam & takken

De grijsbruine stam vertakt boven de wortelbogen. Jonge schors is vrij glad; oudere stammen worden ruwer.[1]

03Bladeren

Dikke, ovale tot langwerpige bladeren staan tegenover elkaar. De bovenkant is glanzend groen.[1]

04Bloemen

Kleine bloemen hebben vier stevige geelachtige kelkbladen en lichte kroonbladen. Ze zitten in korte groepjes tussen het blad.[1]

05Vruchten

Na de bloei ontstaat een kleine vrucht. Daaruit groeit de lange kiemplant; wat op een peul lijkt is geen gewone peulvrucht.[1]

06Zaden & kiemplanten

Het zaad kiemt aan de moederboom. De kiemplant valt later af, kan drijven en zich op een geschikte ondiepe plek vastzetten.[1]

Rode mangrove met langwerpige glanzende bladeren en lange groene hangende kiemplanten op Bonaire. — Lange kiemplanten hangen tussen het glanzende blad.

Zeedruif heeft grote ronde bladeren en paarse vruchten. Mangrove heeft stevige ovale bladeren, steltwortels en drijvende kiemplanten.

Bonaire & de Antillen

Lac: bos, zeegras en rif samen.

Lac aan de zuidoostkust is een van de bekendste mangrovegebieden van Bonaire. De mangrove staat niet los van de baai: jonge vissen gebruiken de wortels als schuilplaats en bewegen tussen mangrove, zeegras en rif.[2][3]

Water moet blijven bewegen

Mangroves vangen sediment en slaan koolstof op. Te veel aanslibbing en te weinig wateruitwisseling kunnen echter tot sterke verzilting en afsterven leiden, zoals in delen van Awa di Lodo.[3][4]

Plant & omgeving

Kanalen herstellen

De Mangrove Maniacs werken sinds 2016 aan herstel op Bonaire. Kanalen openen helpt water weer circuleren. Herstel vraagt daarom meer dan alleen nieuwe boompjes planten.[4][5]

Gebruik door de tijd

Van gebruikshout naar levend kustbos.

Mangroves leverden vroeger materiaal. Vandaag ligt hun grootste lokale betekenis in een gezonde baai, visstand en kust.

BonaireVroegerBast & ambacht

Looistof voor geitenleer.

Een lokale terugblik van HopiBonaire beschrijft hoe bast van rode mangrove werd gebruikt om geitenleer te looien. Ook mangrovehout voor houtskool wordt genoemd. Het waren toepassingen waarbij het bos rechtstreeks materiaal voor het dagelijks leven leverde.[7]

Koloniale bouw

Curaçao

Mangrovehout boven het hoofd.

Caribbean Footprint noemt mangrovehout in dakconstructies van oude gebouwen op Curaçao. De beschrijving gaat over mangroves als groep; zij wijst niet ieder dak aan deze ene soort toe. Het laat zien hoe ook kustbossen onderdeel werden van het gebouwde landschap.[6]

2010

Bonaire & Nederland

Samen aan herstelprioriteiten.

Op verzoek van het Nederlandse ministerie werkte IMARES met STINAPA aan herstelprioriteiten voor Lac. Het rapport uit 2010 beschreef onder meer het verbeteren van waterstroming in oude mangrovekanalen. Daarmee kreeg kennis over de baai een concreet werkplan.[5]

2002 →

Lac · educatie

Leren tussen de wortels.

Het Mangrove Center begon in 2002. Naast rondleidingen organiseert het centrum educatieve bezoeken voor scholen. Het bos wordt zo een plek waar kinderen en bezoekers de samenhang tussen boom, vis en water zelf kunnen zien.[8]

Plant & dagelijks leven

De waarde van een levend mangrovebos.

VISSERIJ

Schuilplaats voor jonge vis

Het wortelnetwerk biedt dekking en voedsel. Behoud van de mangrove ondersteunt daardoor ook het leven buiten het bos, in de rest van de baai.[3]

HOUT & BAST

Oude materiaalbronnen

Houtskool en looibast behoren tot het beschreven vroegere gebruik op Bonaire. Het zijn historische toepassingen, naast de ecologische waarde van het levende bos.[7]

KENNIS & BELEVING

Kijken vanaf het water

Begeleide excursies en schoolbezoeken maken de mangrove toegankelijk als buitenlokaal. Het Mangrove Center vertelt daarbij over het belang van de wortels en hun bewoners.[8]

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

01
Kew · Rhizophora mangle ↗
Soortnaam, wortels, bladeren, bloemen en kiemplanten.
02
Dutch Caribbean Species Register · Red Mangrove ↗
Mangel tan, Mangel tam en andere eilandnamen.
03
STINAPA · Lac Bay ↗
Mangrove, zeegras en rif als samenhangend leefgebied.
04
DCNA · Mangrove monitoring on Bonaire ↗
Herstel door Mangrove Maniacs, waterstroming en verzilting.
05
Wageningen / IMARES · Lac Bonaire, Restoration Action Spear Points (2010) ↗
Samenwerking met STINAPA op verzoek van het Nederlandse ministerie; herstelprioriteiten.
06
Caribbean Footprint · Trees in our local history ↗
Mangrovehout in historische dakconstructies op Curaçao; algemene mangrovevermelding.
07
HopiBonaire · The Mangroves of Bonaire ↗
Terugblik op houtskool en rode-mangrovebast voor geitenleer.
08
Mangrove Center Bonaire · About us ↗
Educatie, schoolbezoeken en ontwikkeling van het centrum sinds 2002.

Foto’s, makers & licenties

Twee verschillende kleurenfoto’s, beide op Bonaire gemaakt. De beelden zijn inhoudelijk ongewijzigd; de uitsnede kan per scherm verschillen.

Plant in het landschap · Jay Brasher · Bonaire · 2024-09-04Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron
Herkenningsdetail · Jay Brasher · Bonaire · 2023-09-10Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 28 september 2026