01Wortels
In teeltbeschrijvingen reiken wortels soms enkele meters zijwaarts; veel wortels liggen in de bovenste grondlaag. Ondergrondse uitlopers kunnen nieuwe rozetten vormen.[3]
De planten van BonairePlantenportret 075
Asparagaceae
SisalVan een stevig blad naar vezels voor touw, matten en papier.
Agave sisalana Perrine[7]
Sisal is een agave die vooral om haar lange bladvezels wordt verbouwd. De vezels blijven over wanneer het zachte bladweefsel is verwijderd. Zo verandert een groene rozet in materiaal dat zich laat drogen, kammen en tot touw draaien.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUSisal / PitaPlaatselijke naam of naamvarianten.
NEDERLANDSSisalagaveNederlandse naam; waar nodig blijft de lokale naam behouden.
ENGELSSisalEngelse naam.
WETENSCHAPPELIJKAgave sisalanaGeaccepteerde wetenschappelijke naam.
Sisal is zowel de naam van de plant als van haar vezel. Pita is een bredere lokale naam voor agaves en wijst dus niet altijd op Agave sisalana.[1]
01
Van wortel tot zaad
Zo herken je de plant.
Bekijk blad, bloemen en vruchten samen: één kenmerk vertelt niet het hele verhaal.
02Stam & takken
Een korte stam draagt de bladeren. Bij de bloei verschijnt een metershoge, vertakte stengel.[2]
03Bladeren
De stevige, zwaardvormige bladeren zijn meestal ongeveer een meter lang. De randen zijn doorgaans vrijwel zonder tanden; de punt heeft wel een harde stekel.[2]
04Bloemen
De bloemen zijn groenachtig geel en staan in groepen op de zijtakken van de hoge bloeistengel.[2]
05Vruchten
Vruchtvorming is bij sisal zeldzaam. Vermeerdering in de teelt gebeurt vooral met jonge rozetten en broedplantjes.[2][3]
06Zaden
Broedplantjes aan de bloemstengel zijn vegetatieve nakomelingen. Ze ontstaan zonder dat een zaad eerst hoeft te ontkiemen.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire en de buureilanden.
03
Gebruik door de tijd
Touw op Bonaire, kweekbedden op Curaçao.
De eilandgeschiedenis laat zowel handwerk als plantageteelt zien.
Bonaire1907Plant & geschiedenis
Touw voor het eiland zelf.
P.A. Euwens schreef in 1907 dat op Bonaire agavevezels met de hand werden gewonnen en dat bijna al het gebruikte touw lokaal werd gemaakt. De hoeveelheid was volgens hem nog te klein voor uitvoer. Hij sprak over agave, sisal en pita; de precieze soort bij iedere verwerking blijft daardoor onzeker.[4]
01
1912–1913
Mount Pleasant, Curaçao
Jonge sisal in lange rijen.
Een foto in het Rijksmuseum toont kweekbedden met sisal op plantage Mount Pleasant. De rijen jonge planten maken zichtbaar hoe men nieuw plantmateriaal voor de teelt opkweekte.[5]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van de plant.
Vezel
Van blad naar draad.
Na het schrapen of mechanisch kneuzen van het blad worden de vezels gewassen, gedroogd en gekamd. Ze dienen voor touw, matten, tapijten en papier.[3]
Nieuwe toepassingen
Absorberend materiaal.
Onderzoekers beschreven in 2023 hoe sisalvezels tot absorberende cellulose voor menstruatieproducten kunnen worden verwerkt. Dit is een onderzochte materiaaltoepassing, naast de oudere touwproductie.[6]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01STINAPA — Washington Slagbaai, plantenlijst 2022–2028 ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 02Flora of North America — Agave sisalana ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 03PROTA — Agave sisalana, teelt en vezels ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 04P.A. Euwens — Economische toestand van Bonaire (1907) ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 05Rijksmuseum — Kweekbedden met sisal, Mount Pleasant, ca. 1912–1913 ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 06Communications Engineering — Absorbent media from Agave sisalana (2023) ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 07Kew — Agave sisalana ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
Foto’s, makers & licenties
Twee kleurenfoto’s en één historische albumafbeelding. Maker, herkomst en licentie staan bij ieder beeld.
- Plant in het landschap · Celso Henrique Varela Rios · Brazilië · 2026-09-01Celso Henrique Varela Rios · CC BY 4.0 · Bron
- Herkenningsdetail · Celso Henrique Varela Rios · Brazilië · 2026-09-01Celso Henrique Varela Rios · CC BY 4.0 · Bron
- Herkenningsdetail · Anoniem · Rijksmuseum · Mount Pleasant, Curaçao · ca. 1912–1913Anoniem · Rijksmuseum · CC0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 30 september 2026