Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 234

Petiveriaceae

StakamahachiEen schaduwplant met fijne witte bloemen en kleine felrode bessen aan slanke trossen.

Rivina humilis L.[1]

Stakamahachi kan tegelijk witte bloemen, groene vruchtjes en rijpe rode bessen dragen. De losse trossen steken af tegen de dunne groene bladeren, vaak onder struiken en bomen.

Leer de plant kennen
Stakamahachi in Washington Slagbaai, Bonaire, met losse bloemtrossen.
Stakamahachi in Washington Slagbaai, Bonaire, met losse bloemtrossen.
PAPIAMENTUStakamahachiPapiamentse benaming; streeknamen kunnen worden gedeeld.
NEDERLANDSRivina humilisNederlandse benaming; bij ontbreken van een bevestigde volksnaam staat de wetenschappelijke naam.
ENGELSBloodberryEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKRivina humilisGeaccepteerde wetenschappelijke naam; gecontroleerde synoniemen staan hieronder.

Stakamahachi en de schrijfvariant stakamahakchi zijn geregistreerd. Bloodberry en jumby pepper zijn Engelse namen. Kew plaatst Rivina nu in Petiveriaceae; oudere flora’s gebruikten Phytolaccaceae.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Een schaduwplant met fijne witte bloemen en kleine felrode bessen aan slanke trossen.[3]

01Wortels

Een blijvende wortelvoet ondersteunt de overblijvende plant; verhouting is vooral bij de stengelbasis zichtbaar.[7]

02Stengels

De ijle stengels vertakken en zijn jong vaak behaard, later kaler, met een enigszins hoekig oppervlak.[3]

03Bladeren

Verspreide, gesteelde bladeren zijn eirond tot lancetvormig, dun, ongeveer tot 11 cm lang, met een gave of golvende rand.[3]

04Bloemen

De kleine bloemen hebben vier witachtige tot roze bloemdekbladen en vier meeldraden; afzonderlijke kroonbladen ontbreken.[3]

05Vruchten

De glanzende rode bessen zijn ongeveer 4 mm breed en staan verspreid langs de tros.[3]

06Zaden

Elke bes bevat één zaad, in de Antilliaanse flora ongeveer 3–3,5 mm lang.[3]

Witte bloemen, groene vruchtjes en echte rijpe rode bessen op Bonaire.
Witte bloemen, groene vruchtjes en echte rijpe rode bessen op Bonaire.

Echte bessen zitten aan korte steeltjes langs een slanke tros. De bloem heeft vier delen, niet de vijf kroonbladen van veel andere tuinplanten.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Historische collecties komen van Fontein, Brandaris, Dos Pos, Hobau en heuvels bij Rincon en Joewa. De overzichtsfoto is in Washington Slagbaai gemaakt; ook het bessendetail komt van Bonaire.[4]

Een plek in de natuur.

De soort groeit zowel in lichte bosjes als in schaduwrijke plekken. Vogels eten de bessen en verspreiden de zaden; buiten het Amerikaanse verspreidingsgebied kan de plant zich sterk uitbreiden.[3]

Plant & omgeving

Naam en gebruik.

De rode vruchten hebben als kleurstof en inkt gediend. NParks noemt daarnaast Jamaicaans gebruik bij verkoudheid en diarree, als traditionele toepassing en niet als bewezen behandeling.[5]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en plantgebruik.

Veldcollecties, oude namen en onderzochte toepassingen.

Amerika en botanische collecties1753 en laterKew · accepted name, family and synonyms

Een klein kruid met veel namen

Linnaeus beschreef Rivina humilis in 1753. Latere namen als R. laevis en R. puberula verklaren waarom oudere collecties anders geëtiketteerd kunnen zijn; de Antilliaanse flora verbindt verschillende namen met dezelfde plant.[1][3]

01

Historisch en onderzocht

Buiten Bonaire

Rood sap als kleurstof

Flora- en overheidsbronnen beschrijven kleurstof uit de rode vruchten, waaronder inkt voor kleine toepassingen. Dat documenteert het materiaalgebruik; een Bonaireaanse export naar Nederland volgt daar niet uit.[5][6][7]

02

1868

Curaçao

Stopmahatje in een oude eilandsbeschrijving

G.J. Simons vermeldde Rivina humilis als Stopmahatje bij dysenterie en pijnlijke ontlastingsdrang in zijn beschrijving van Curaçao. De vermelding bewaart een negentiende-eeuwse geneeskundige toepassing, maar specificeert hier geen veilige dosis of bewezen werking.[8]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Vrucht

Rode kleurstof

Het vruchtensap levert rood pigment. Kleurkracht is geen bewijs dat een bes geschikt is als voedselkleurstof.[5][6]

Hele plant

Een plant voor vogels

De vruchten trekken vogels aan en de plant kan onder andere struiken groeien; buiten haar oorspronkelijke gebied is verspreiding een aandachtspunt.[5][6]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew · accepted name, family and synonyms ↗

    Kew · accepted name, family and synonyms

  2. 02
    Naturalis · Dutch Caribbean Species Register ↗

    Naturalis · Dutch Caribbean Species Register

  3. 03
    Stoffers · Phytolaccaceae, pp. 184–185 ↗

    Stoffers · Phytolaccaceae, pp. 184–185

  4. 04
    STINAPA · Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028 ↗

    STINAPA · Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028

  5. 05
    NParks Singapore · Rivina humilis, uses and hazards ↗

    NParks Singapore · Rivina humilis, uses and hazards

  6. 06
    University of Hawaii · Weeds of Hawaii, Rivina ↗

    University of Hawaii · Weeds of Hawaii, Rivina

  7. 07
    Felger & Rutman · Southwestern Arizona flora, 2015 ↗

    Felger & Rutman · Southwestern Arizona flora, 2015

  8. 08
    G.J. Simons · Beschrijving van het eiland Curaçou, 1868 ↗

    Historische Curaçaose vermelding van Rivina humilis.

Foto’s, makers & licenties

Stakamahachi in Washington Slagbaai, Bonaire, met losse bloemtrossen. Witte bloemen, groene vruchtjes en echte rijpe rode bessen op Bonaire.

  • Leshell · Washington-Slagbaai (Bonaire), Bonaire, Bonaire, Sint Eustatius and Saba · 2022-12-19Leshell · CC BY-NC 4.0 · Bron
  • Leshell · Bonaire, Bonaire, Sint Eustatius and Saba · 2023-01-08Leshell · CC BY-NC 4.0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 19 oktober 2026.