Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 253

Verbenaceae

StatieEen rood bloeiende eilandplant die werd genoemd naar de Nederlandse botanicus Isaac Boldingh.

Stachytarpheta boldinghii Moldenke[1][2]

De rode bloemen staan als kleine vlaggetjes langs een lange aar. Statie heeft kleine tegenoverstaande bladeren en een houtige basis. Kew beperkt het natuurlijke verspreidingsgebied tot Aruba en Bonaire: een smal eilandverhaal binnen een groot Amerikaans plantengeslacht.

Leer de plant kennen
Roodbloeiende Statie bij Palm Beach op Aruba.
Roodbloeiende Statie bij Palm Beach op Aruba.
PAPIAMENTUStatieGeregistreerde Papiamentse naam.
NEDERLANDSStachytarpheta boldinghiiGeen vaste Nederlandse naam bevestigd; de wetenschappelijke naam staat hier.
ENGELSStachytarpheta boldinghiiGeen afzonderlijke Engelse naam bevestigd; de wetenschappelijke naam staat hier.
WETENSCHAPPELIJKStachytarpheta boldinghiiGeaccepteerde wetenschappelijke naam; oudere namen en afbakening staan in de toelichting.

Statie en Raspa cora zijn geregistreerde eilandnamen. De parkchecklist geeft ook Yerba di mampuritu. Een vaste Nederlandse of Engelse eigen naam is niet bevestigd. Stachytarpheta sanguinea in Boldinghs oude toepassing en Verbena orubica in historische discussies zijn niet als echte synoniemen toegevoegd.[1][2][3][4]

01

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Een rood bloeiende eilandplant die werd genoemd naar de Nederlandse botanicus Isaac Boldingh.[5]

01Wortels

Een blijvende wortelbasis ondersteunt de struikachtige groei; een soortspecifieke wortelvorm of lokale diepte is niet beschreven.[1][5]

02Stengels

Struikachtig, met bijna ronde jonge takken die zeer fijn behaard zijn volgens Moldenkes oorspronkelijke beschrijving.[5]

03Bladeren

Tegenoverstaand of bijna zo, zittend en elliptisch, afgerond aan de top en wigvormig aan de voet. De bovenste blaadjes meten 1,5–2,5 cm en zijn vooral in hun bovenhelft getand.[5]

04Bloemen

Lange eindstandige aren, in het oorspronkelijke materiaal tot 37 cm. De bloemen liggen diep in holtes van de aar; de kroonbuis is ongeveer 1 cm. Het moderne taxonomische onderzoek bevestigt rode bloemen.[5][6]

05Vruchten

Droge vruchten blijven in de aarholtes zitten. Bij Stachytarpheta vallen ze uiteen in twee eenzadige delen; een betrouwbare soortspecifieke vruchtmaat ontbreekt.[8]

06Zaden

Eén zaad per droge deelvrucht. Een gecontroleerde afzonderlijke zaadbeschrijving voor Statie ontbreekt.[8]

Een afzonderlijke opname van de lange bloeiaar en kleine bladeren, Aruba.
Een afzonderlijke opname van de lange bloeiaar en kleine bladeren, Aruba.

Rode bloemen, kleine afgeronde zittende bladeren en de diep uitgeholde aar horen samen. Blauwe porterweed-foto’s op algemene verkoopsites zijn geen betrouwbare afbeelding van Statie.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

De parkchecklist vermeldt de soort voor Bonaire en Kew noemt Aruba en Bonaire als natuurlijk verspreidingsgebied. De geselecteerde foto’s zijn op Aruba genomen; ze documenteren geen Bonairese groeiplaats. Beide waarnemingsfoto’s zijn met de oorspronkelijke beschrijving vergeleken.[3][5]

De plant in haar omgeving.

Kew plaatst de struik in het seizoensdroge tropische milieu. Haar kleine natuurlijke verspreidingsgebied maakt behoud van geschikte eilandvegetatie van betekenis. De hier getoonde Arubaanse plant staat bij bebouwing.[1][5]

Plant & omgeving

Naam en traditie.

De gedocumenteerde eilandnamen bewaren lokale herkenning. Voor deze soort is in de geraadpleegde bronnen geen controleerbaar Bonaireaans voedsel-, remedi- of materiaalgebruik aangetroffen. Toepassingen van blauwe Stachytarpheta-soorten zijn niet automatisch op Statie van toepassing.[4][6]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en plantgebruik.

Bronnen verbinden de plant met mensen, plaatsen en veranderende kennis.

Aruba en New York1909–1910 / 1940Moldenke 1940 — Phytologia 1, pp. 471–472, original description

Boldinghs naam in een rode bloeiaar

Moldenke beschreef de soort in 1940 op grond van materiaal dat Isaac Boldingh in 1909 of 1910 op Aruba verzamelde. Het type werd in het Britton-herbarium van de New York Botanical Garden bewaard. Boldingh was eerder verbonden aan de Universiteit Utrecht; de soortnaam eert hem uitdrukkelijk.[5][7]

Aruba en De Hartekamp, Nederland

Een oude verwarring ontrafeld

Een studie uit 2021 onderscheidt de rode Arubaanse plant van de blauw-paarse Verbena orubica die Linnaeus in de Nederlandse tuin De Hartekamp onderzocht. De oude aanduiding “uit Aruba” en de moderne soortnaam vertellen dus niet automatisch hetzelfde verhaal.[6]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Erfgoed

Een herkenbare eilandnaam

Statie en Raspa cora zijn vastgelegde volksnamen. Bewaar bij een waarneming ook de wetenschappelijke naam en een foto van blad én bloeiaar.[3][4]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew POWO — Stachytarpheta boldinghii; accepted name and synonyms ↗

    Kew POWO — Stachytarpheta boldinghii; accepted name and synonyms

  2. 02
    GBIF — Stachytarpheta boldinghii Moldenke; taxon and synonyms ↗

    GBIF — Stachytarpheta boldinghii Moldenke; taxon and synonyms

  3. 03
    STINAPA — Washington Slagbaai 2022–2028, Appendix B ↗

    STINAPA — Washington Slagbaai 2022–2028, Appendix B

  4. 04
    Naturalis — Dutch Caribbean Species Register ↗

    Naturalis — Dutch Caribbean Species Register

  5. 05
    Moldenke 1940 — Phytologia 1, pp. 471–472, original description ↗

    Moldenke 1940 — Phytologia 1, pp. 471–472, original description

  6. 06
    Moroni, Cardoso & Nadra 2021 — Last Linnaean dance in Verbenaceae; DOI 10.1007/s12225-021-09966-z ↗

    Moroni, Cardoso & Nadra 2021 — Last Linnaean dance in Verbenaceae; DOI 10.1007/s12225-021-09966-z

  7. 07
    Nationaal Herbarium — Isaac Boldingh, biography ↗

    Nationaal Herbarium — Isaac Boldingh, biography

  8. 08
    World Flora Online — Stachytarpheta, fruit and seed characters ↗

    World Flora Online — Stachytarpheta, fruit and seed characters

Foto’s, makers & licenties

Roodbloeiende Statie bij Palm Beach op Aruba. Een afzonderlijke opname van de lange bloeiaar en kleine bladeren, Aruba.

  • stariplativky · Palm Beach, Aruba · 2022-12-05stariplativky · CC0 · Bron
  • stariplativky · Palm Beach, Aruba · 2022-12-05stariplativky · CC0 · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 19 oktober 2026.