01Wortels
De boom wortelt in droge bosbodems, zowel op kalksteen als op vulkanisch gesteente. In Panama kunnen geplante takken als levende hekpalen verder groeien.[2][5]
De planten van BonairePlantenportret 073
Burseraceae
TakamahakDe zachtbehaarde verwant van de zadelbomen, met kleine vleugels tussen de blaadjes.
Bursera tomentosa (Jacq.) Triana & Planch.[2]
Takamahak groeit in het droge bos van Bonaire. Wie hem van de andere zadelbomen wil onderscheiden, kijkt vooral naar het blad: de deelblaadjes zijn zacht behaard en gekarteld, en langs de centrale bladspil zitten smalle groene vleugels.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUTakamahak / Palu di sia djakaPlaatselijke naam of naamvarianten.
NEDERLANDSZadelboom / TakamahakNederlandse naam; waar nodig blijft de lokale naam behouden.
ENGELSTakamahakEngelse naam.
WETENSCHAPPELIJKBursera tomentosaGeaccepteerde wetenschappelijke naam.
Takamahak is de gebruikelijke naam op Bonaire en Curaçao. De Bonaireaanse namen Palu di sia djaka, Palu di sia krus en Tik-tak zijn eveneens vastgelegd. Op Aruba wordt ook Palu di siya dushi gebruikt.[1][2]
01
Van wortel tot zaad
Zo herken je de plant.
Bekijk blad, bloemen en vruchten samen: één kenmerk vertelt niet het hele verhaal.
02Stam & takken
Een bladverliezende boom, volgens de Antilliaanse flora tot ongeveer 10 meter hoog. De stam heeft een roodbruine tot lichtbruine schors; jonge twijgen zijn geelachtig behaard.[2]
03Bladeren
Meestal vijf tot negen deelblaadjes, soms elf. Hun onderzijde is bleek en viltig behaard. De bladspil heeft vleugels tussen de deelblaadjes; de eigenlijke bladsteel is doorgaans niet gevleugeld.[2]
04Bloemen
Kleine groenige tot geelachtige bloemen. De flora beschrijft vier kroonblaadjes en mannelijke en vrouwelijke bloemen met verschillende functies.[2][5]
05Vruchten
De vruchten zijn ongeveer 7 mm lang en worden koperrood bij rijping. Ze openen met twee kleppen.[2]
06Zaden
Een harde, witachtige pit omsluit doorgaans één zwart zaad.[2]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire en de buureilanden.
Botanische collecties documenteren Takamahak onder meer bij Rincon, Soebi Blanku, Seroe Montagne, Angola, Washington en Bolivia. De soort staat ook in de plantenlijst van Washington Slagbaai.[1][2]
De plant in haar omgeving.
Takamahak is één van de inheemse vruchtbomen die in het terrassenlandschap van Midden-Bonaire voedsel bieden aan grotere vogels. In de droge tijd kan de boom geheel kaal zijn.[3]
Plant & omgeving
Dicht bij het dagelijks leven.
De volksnamen verbinden Takamahak met de zadelbomen. Het gedocumenteerde gebruik voor ezelzadels betreft vooral de rode en witte palu di sia; dat mag niet zonder meer aan Takamahak worden toegeschreven.[4]
03
Gebruik door de tijd
Een boom die een omheining kan worden.
Op Bonaire hoort Takamahak bij het droge bos. Elders in zijn verspreidingsgebied heeft hij ook een praktische rol rond landbouwgrond.
PanamaTraditioneelPlant & geschiedenis
Levende hekpalen.
Het Smithsonian beschrijft dat Bursera tomentosa in Panama wordt gebruikt voor levende hekpalen. De boom levert zo een groeiende grens rond een terrein.[5]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van de plant.
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01STINAPA — Washington Slagbaai, soortenlijst 2022–2028 ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 02Stoffers — Burseraceae (1984), p. 307–308 ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 03De Freitas & De Lannoy — Terrassenlandschap Midden-Bonaire (2013) ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 04Gerard van Buurt — Caquetío words, p. 80–81 (2014) ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 05Smithsonian — Tree Atlas of Panama, Bursera tomentosa ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s. Herkomst, maker en licentie staan per beeld vermeld. De uitsnede past zich aan het scherm aan.
- Plant in het landschap · nebrooks · Curaçao · 2025-12-25nebrooks · CC BY 4.0 · Bron
- Herkenningsdetail · Alan Weakley · Costa Rica · 2026-07-09Alan Weakley · CC0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 30 september 2026