01Wortels
Winrock beschrijft voor tropische teelt een diep en uitgebreid wortelstelsel. Jonge planten ontwikkelen een penwortel, waardoor verplanten na lang verblijf in een kwekerij lastiger kan worden.[4]
De planten van BonairePlantenportret 015
Fabaceae · vlinderbloemenfamilie
TamareinSchaduw, scheepsbouw en een zuurzoete slok
Tamarindus indica L.[1]
Een bruine peul met een breekbaar jasje, fijn groen blad en een kroon waar je graag onder blijft staan. Tamarein hoort bij het eiland: als schaduwboom op het erf, als vrucht voor een glas djus en als stille getuige van het werk dat onder zijn takken gebeurde.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUTamareinOok: palu di tamarein; op Aruba onder meer Tamarijn
NEDERLANDSTamarindeDe boom en zijn vrucht
ENGELSTamarindOok: tamarind tree
WETENSCHAPPELIJKTamarindus indicaGeaccepteerde wetenschappelijke naam
Tamarein is een geregistreerde Papiamentse naam op Bonaire en Curaçao. Het woord indica betekent niet dat de boom oorspronkelijk uit India komt. De huidige Kew-database noemt de Comoren en Madagaskar als natuurlijk oorsprongsgebied.[1][2]
01
Van wortel tot zaad
Fijn blad boven een volle peul.
De combinatie van geveerde bladeren, geel-rood getekende bloemen en bruine, gevulde peulen maakt deze boom herkenbaar.[3]
02Stam & takken
De stam heeft een ruwe grijsbruine schors. De takken spreiden zich breed uit en kunnen aan de uiteinden doorhangen. Een volwassen boom vormt zo een grote, vaak koepelvormige kroon.[3]
03Bladeren
Eén blad bestaat uit twee rijen kleine, langwerpige blaadjes langs een gemeenschappelijke as: even geveerd. De boom blijft vaak groen, maar kan bij sterke droogte blad verliezen.[3][12]
04Bloemen
Van dichtbij vallen de gele bloembladen met rode tot roze adertjes op. Drie kroonbladen zijn duidelijk ontwikkeld; ze staan in kleine trosjes tussen het blad.[3]
05Vruchten
De peul wordt bij rijping bruin en de buitenkant breekbaar. Binnenin zit kleverig, zuurzoet vruchtvlees met vezels. De peul springt niet vanzelf open zoals bij veel andere peulvruchten.[3]
06Zaden
De harde, glanzend donkerbruine zaden liggen ingebed in het vruchtvlees. Voor sap worden zaden en vezels uitgezeefd. Zaaien is mogelijk; voor een bepaalde fruitsmaak worden bomen ook geënt.[3][5][12]
02
Bonaire & de Antillen
Een ingevoerde boom die bij het erf ging horen.
03
Erf, keuken & zeevaart
Wat er onder de takken gebeurde.
De geschiedenis van Tamarein gaat over meer dan fruit. Zijn schaduw bood ruimte aan ambacht, zijn zure pulp vond een plek in de keuken en oude reisverslagen bewaren toepassingen die bijna verdwenen zijn.
Kralendijk · Bonaire20e eeuwHet erf van Kachi Craane
Schepen bouwen onder de tamarinde.
Bij het huis dat nu It Rains Fishes huisvest, bouwde scheepsbouwer Jan Nicolaas Erasmus “Kachi” Craane (1879–1974) onder een tamarindeboom. De geschiedenis van het huis noemt meer dan tachtig boten en schoeners, met hulp van Johanse “Jonchi Pushi” Craane. De boom bood hier een schaduwrijke werkplek aan de waterkant.[7]
04
Plant & dagelijks leven
Van peul tot glas, van boom tot hout.
ETEN & DRINKEN
Djus di tamarein
Breek de droge schil open en haal de grove vezels weg. Verwarm het vruchtvlees met water en suiker, roer de pulp los en zeef de zaden en vezels eruit. Laat afkoelen en verdun naar smaak. De vrucht wordt op Bonaire ook tot jam verwerkt.[5][6]
HOUT & HUISHOUDEN
Hard hout, fijne afwerking
Internationale bosbouwbronnen beschrijven zwaar, hard hout voor onder meer meubels, palen en ambachtelijk werk. Het laat zich mooi polijsten, maar is lastig te bewerken. Dit houtgebruik is elders beschreven; bij Kachi Craane is juist de werkplek ónder de boom gedocumenteerd.[4][7][12]
TRADITIONEEL GEBRUIK
De buik en het vruchtvlees
Op Bonaire is het vruchtvlees traditioneel gebruikt bij verstopping, zoals tuincolumnist Angliet in 2015 beschreef. Die toepassing behoort tot de volksgeneeskunde. Voor het dagelijks gebruik zijn vooral sap, jam en het rijpe vruchtvlees bekend.[6]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Naamcontrole, botanische beschrijvingen, Bonaireaanse gebruiken en historische verhalen. De koloniale beschrijving van Menkman is een latere historische studie, geen bewijs voor een Bonaireaanse exportlading.
- 01Kew · Plants of the World Online ↗
Geaccepteerde naam, familie en huidige afbakening van het natuurlijke oorsprongsgebied.
- 02Dutch Caribbean Species Register · Tamarindus indica ↗
Papiamentse namen, waaronder Tamarein op Bonaire en Curaçao.
- 03University of Florida · Tamarindus indica ↗
Blad, bloem, peul, schors en teeltbeschrijving voor Florida.
- 04Winrock International · A Widely Adapted, Multipurpose Fruit Tree ↗
Internationale beschrijving van wortels, vestiging en hout; niet gebruikt als bewijs voor medische claims.
- 05Tourism Corporation Bonaire · Try the Melting Pot of Bonaire ↗
Lokale drank en werkwijze voor djus di tamarein.
- 06Bonaire Reporter · 17–31 augustus 2015, pp. 9 en 12 ↗
Angliets lokale tuincolumn: sap, jam en geregistreerd traditioneel gebruik; medische claims niet als bewezen overgenomen.
- 07It Rains Fishes · De geschiedenis van het huis van Kachi Craane ↗
Het historische huis en scheepsbouw onder de tamarindeboom.
- 08H.H. van Kol · Naar de Antillen en Venezuela (1904), p. 309 ↗
Reisverslag met terugblik op tamarindeazijn op Curaçao.
- 09W.R. Menkman · Sprokkelingen op het terrein der geschiedenis van de Nederlandsche Antillen ↗
Historische studie, West-Indische Gids 17, pp. 65–115; tamarinde in drinkwater tijdens slaventransport.
- 10Literatuurgeschiedenis · Zo was Curaçao van John de Pool ↗
Bespreking van De Pools herinneringen met tamarindesoep als gerecht.
- 11Senior & Co · Curaçao Likeur Nederland ↗
Producent en Nederlandse aanbieder: tamarindelikeur gemaakt op Curaçao.
- 12World Agroforestry · Tamarindus indica, Eritrea ↗
Botanische kenmerken, droogtebladverlies en houtgebruik in een Oost-Afrikaanse context.
Foto’s, makers & licenties
Twee unieke kleurenfoto’s. Peul: Amy MacPherson, Willemstad op Curaçao, 3 februari 2026. Bloemen: Forest & Kim Starr, Waiehu op Maui, 20 juli 2009. De beelden zijn inhoudelijk ongewijzigd; de uitsnede kan per scherm verschillen.
- Peul · Amy MacPherson · Curaçao · 2026Amy MacPherson · CC BY-SA 4.0 · Bron
- Bloemen · Forest & Kim Starr · Maui · 2009Forest & Kim Starr · CC BY 3.0 US · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bronnen gecontroleerd op 27 september 2026