01Wortels
Fijne wortels vertrekken vanuit een korte wortelstok. De wortelstok is een stengelorgaan en geen verdikte hoofdwortel.[3]
De planten van BonairePlantenportret 279
Thelypteridaceae
Thelypteris dentataEen behaarde varen met diep ingesneden bladveren en rijen ronde sporenhoopjes.
Thelypteris dentata (Forssk.) E.P.St.John[1]
Op een vruchtbaar blad vallen de regelmatige bruine puntjes aan de onderkant direct op. Het zijn sori: groepjes sporendoosjes, geen ziekteplekken of insecteneieren. Deze varen wordt vaak Christella dentata genoemd; de Bonaireaanse checklist gebruikt Cyclosorus dentatus. Kew accepteert Thelypteris dentata. Die namen verwijzen hier naar dezelfde soort.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUThelypteris dentataPapiamentse benaming; streeknamen kunnen worden gedeeld.
NEDERLANDSThelypteris dentataNederlandse benaming; bij ontbreken van een bevestigde volksnaam staat de wetenschappelijke naam.
ENGELSChristella dentataEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKThelypteris dentataGeaccepteerde wetenschappelijke naam; gecontroleerde synoniemen staan hieronder.
Voor Papiamentu en Nederlands is geen bevestigde soortnaam gevonden. Christella dentata is hier als gangbare Engelse zoeknaam vermeld, met Cyclosorus dentatus als wetenschappelijk synoniem.[1][4][6]
01
Van wortel tot zaad
Van wortelstok tot sporen.
Een behaarde varen met diep ingesneden bladveren en rijen ronde sporenhoopjes.[3]
02Wortelstok en bladstelen
De kort kruipende tot opstijgende wortelstok draagt smalle bruine schubben. Bladstelen zijn strogeel tot bruin en vooral jong behaard.[3]
03Bladeren
Lancetvormige bladeren zijn enkel geveerd met diep ingesneden zijveren. Onderste veren worden kleiner; nerven en bladassen dragen witte haren.[3]
04Geen bloemen: sporenvorming
Bloemen ontbreken. De vruchtbare bladeren produceren sporendoosjes op hun onderzijde.[3]
05Geen vruchten: sporenstructuren
Vruchten ontbreken. Ronde sori staan in rijen aan weerszijden van de nerven; jonge sori hebben een behaard dekvliesje.[3]
06Geen zaden: sporen
Er zijn geen zaden. De kleine sporen worden uit de sporendoosjes vrijgelaten en kunnen met luchtstromen worden verspreid.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire.
De parkchecklist 2022–2028 noemt Cyclosorus dentatus. Kramers flora van 1962 geeft voor deze soort concrete collecties van Saba en Sint Eustatius, geen Bonaireaanse vindplaats. De checklistvermelding wordt daarom niet als een actuele populatietelling gepresenteerd.[6]
Een plek in de natuur.
De soort groeit op vochtige, beschaduwde plaatsen. Kew beschouwt haar als oorspronkelijk uit de tropen van de Oude Wereld en als ingevoerd in delen van Amerika. Florida gebruikt de naam Thelypteris dentata bij de beoordeling van de ingevoerde plant.[3]
Plant & omgeving
Naam en gebruik.
Kew registreert medische, materiaal- en giftoepassingen uit Colombiaanse gebruiksgegevens, maar zonder dat dit een Bonaireaans recept of bewezen werkzaamheid vastlegt. Een lokale voedsel- of uitvoertraditie is niet voldoende onderbouwd.[5]
03
Gebruik door de tijd
Geschiedenis en plantgebruik.
Veldcollecties, oude namen en onderzochte toepassingen.
Botanische publicaties1775–1973Kew, Plants of the World Online — current name and synonyms
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van plantdelen.
Bladonderzijde
Een natuurlijk sporenpatroon
De sori zijn een belangrijk herkenningskenmerk. Ze hoeven niet als plaag te worden bestreden.[3][7]
Hele plant
Vochtige begroeiing
De varen hoort bij vochtige, meer of minder beschaduwde groeiplaatsen; een droge rotstuin is geen algemene vervanging van zo’n microklimaat.[3]
Gebruikstradities
Geografisch precies
Colombiaanse gebruikscategorieën geven aanleiding tot verder onderzoek, maar benoemen geen Bonaireaans plantdeel, recept of handelsproduct.[8]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew, Plants of the World Online — current name and synonyms ↗
Kew, Plants of the World Online — current name and synonyms
- 02GBIF Backbone Taxonomy — independently compared names ↗
GBIF Backbone Taxonomy — independently compared names
- 03K.U. Kramer (1962), Pteridophyta — Flora of the Netherlands Antilles ↗
K.U. Kramer (1962), Pteridophyta — Flora of the Netherlands Antilles
- 04Naturalis, Dutch Caribbean Species Register ↗
Naturalis, Dutch Caribbean Species Register
- 05UF/IFAS, Thelypteris dentata — introduced fern and synonyms ↗
UF/IFAS, Thelypteris dentata — introduced fern and synonyms
- 06STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B pp. 96–98 ↗
STINAPA, Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028, Appendix B pp. 96–98
- 07Brownsey & Perrie (2022), Flora of New Zealand — Thelypteridaceae ↗
Brownsey & Perrie (2022), Flora of New Zealand — Thelypteridaceae
- 08Kew, Thelypteris dentata — documented use categories ↗
Kew, Thelypteris dentata — documented use categories
Foto’s, makers & licenties
Thelypteris dentata in Orlando, Florida, Verenigde Staten; overzicht van een pol met geveerde bladeren. Bladonderzijde van dezelfde Floridiaanse waarneming: talrijke ronde sporenhoopjes staan in rijen.
- James K. Wetterer · Dallas Blvd, Orlando, FL, US · 2026-10-18James K. Wetterer · CC BY-NC · Bron
- James K. Wetterer · Dallas Blvd, Orlando, FL, US · 2026-10-18James K. Wetterer · CC BY-NC · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 19 oktober 2026.