Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 224

Fabaceae

Uña gatu grandiVier deelblaadjes, gepaarde doorns en gekrulde peulen met glanzend zwarte zaden.

Pithecellobium unguis-cati (L.) Benth.[1]

Uña gatu grandi is een doornige struik of kleine boom van droge gebieden. Een blad bestaat uit twee paren deelblaadjes. Bij rijping springen de gekrulde peulen open: zwarte zaden steken dan uit wit tot rood vlezig zaadomhulsel.

Leer de plant kennen
Uña gatu grandi met vier deelblaadjes per blad bij Rincon, Bonaire.
Uña gatu grandi met vier deelblaadjes per blad bij Rincon, Bonaire.
PAPIAMENTUUña gatu grandiPapiamentse naam.
NEDERLANDSPithecellobium unguis-catiNederlandse benaming.
ENGELSCatclaw blackbeadEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKPithecellobium unguis-catiGeaccepteerde wetenschappelijke naam.

Het eilandregister noemt onder meer uña gatu grandi, uña di gatu, pan cu keshi en beishi di yuana. Catclaw blackbead en bread-and-cheese zijn Engelse namen. Een vaste Nederlandse naam is niet bevestigd; daarom staat daar de wetenschappelijke naam. Mimosa unguis-cati is een oudere gecontroleerde naam.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Vier deelblaadjes, gepaarde doorns en gekrulde peulen met glanzend zwarte zaden.[3]

01Wortels

De Amerikaanse bosbouwbeschrijving noemt een penwortel met veel zijwortels en fijne wortels. Dit zijn soortgegevens, geen gemeten Bonaireaanse diepte.[3]

02Stengels

Meestal meerdere stammen, grijze vrij gladde bast en gepaarde blijvende doorns. Doorgaans een struik tot kleine boom; buitenlandse exemplaren kunnen groter worden.[3]

03Bladeren

Afwisselend en dubbel samengesteld, met vier brede, scheef omgekeerd eironde tot langwerpige deelblaadjes per blad.[3]

04Bloemen

Kleine bloemen in ronde hoofdjes; de lange, bleke tot geelachtige meeldraden maken ze poederkwastachtig.[3]

05Vruchten

Gebogen tot gekrulde peulen, ongeveer 5–10 cm volgens de bosbouwbron, die bij rijping opensplijten.[3]

06Zaden

Glanzend zwart, met een wit tot rood vlezig aril rond een deel van het zaad. De kleurige aril is een zaadomhulsel.[3]

Open peul met zwarte zaden en bleke arils, Key Largo, Florida; buiten Bonaire.
Open peul met zwarte zaden en bleke arils, Key Largo, Florida; buiten Bonaire.

Verwar de soort niet met Pithecellobium dulce. De bosbouwbron noemt bij die andere soort grovere twijgen en grotere vruchten. Vier deelblaadjes en doorns zijn op zichzelf onvoldoende voor onderscheid. De naam uña di gatu wordt ook voor Mimosa distachya gebruikt. Die heeft veel kleinere deelblaadjes en langwerpige lila bloemhoofdjes; een gedeelde naam maakt de soorten geen synoniemen.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Het eilandregister bevestigt de soort en meerdere Papiamentse namen. De eerste foto toont een plant bij Rincon. De bosbouwbron noemt de vruchten ook als voedsel voor de geelvleugelamazone, waaronder de lora op Bonaire.[2][3]

De plant in haar omgeving.

Een soort van droge struikvegetatie en open droge bossen. Het kleurige zaadomhulsel is aantrekkelijk voor vogels. Gegevens over Floridase vlinders of Puerto Ricaanse groeicijfers blijven gegevens uit die gebieden.[3][4]

Plant & omgeving

Naam en gebruik.

De regionale bosbouwbeschrijving noemt brandhout, halskettingen van de zaden, ondoordringbare heggen en het eten van de vlezige aril. Het zijn beschreven Caribische toepassingen; dezelfde bron legt geen afzonderlijk Bonaireaans handelscircuit vast.[3][4]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en plantgebruik.

Oude beschrijvingen en gedocumenteerde toepassingen vertellen het verhaal van deze plant.

Caribisch gebied2004 · gedocumenteerde toepassingenFlora of the Netherlands Antilles — Wildland Shrubs of the United States and its Territories

Van zwarte kraal tot levende heg.

John K. Francis beschreef zaden voor halskettingen en doornige struiken voor dichte heggen. Het zware, harde hout werd als brandstof gebruikt, al maken de doorns oogsten lastig.[3]

Caribisch gebied · Bonaire

De aril en de lora.

Dezelfde bron onderscheidt de eetbare vlezige aril van het harde zwarte zaad en noemt de vruchten als voedsel van de geelvleugelamazone. Zo verbindt één peul menselijk gebruik en vogelvoedsel.[3]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Materiaal

Zaden als kralen.

De zwarte glanzende zaden worden in de Caribische bosbouwliteratuur genoemd als materiaal voor halskettingen.[3]

Voedsel

De vlezige aril.

De bron noemt het witte tot rode zaadomhulsel eetbaar, met een lang aanhoudende smaak. Dat is een ander plantdeel dan het zwarte zaad.[3]

Heg en hout

Doornige grens en brandstof.

De struik kan dichte heggen vormen; het harde hout wordt als brandhout beschreven. De doorns hinderen het verzamelen.[3][4]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew POWO — Pithecellobium unguis-cati ↗

    Geaccepteerde naam, synoniemen, verspreiding en publicatiegeschiedenis.

  2. 02
    Naturalis — Dutch Caribbean Species Register ↗

    Eilandnamen, voorkomen en gecontroleerde beeldmetadata.

  3. 03
    Flora of the Netherlands Antilles — Wildland Shrubs of the United States and its Territories ↗

    Francis2004,pp.575–576: volledige soortbeschrijving, wortels, hout, aril, halskettingen en lora-voedsel.

  4. 04
    Florida Native Plant Society — Pithecellobium unguis-cati ↗

    Heggen, doorns, vogelvoedsel en habitat in Florida.

Foto’s, makers & licenties

Uña gatu grandi met vier deelblaadjes per blad bij Rincon, Bonaire. Open peul met zwarte zaden en bleke arils, Key Largo, Florida; buiten Bonaire.

  • Jay Brasher · Bonaire, Rincón, Caribbean Netherlands · 2023-09-15Jay Brasher · CC BY · Bron
  • dakoda · Dagny Johnson Key Largo Hammock Botanical State Park, County Rd 905 & Mile Marker 106, Key Largo, FL 33037, USA · 2026-05-05dakoda · CC BY NC · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 19 oktober 2026.