01Wortels
De wortels verankeren de struik en nemen water en voedingsstoffen op. De bovengrondse doornige takken laten niet zien hoe het wortelstelsel onder de grond vertakt.
De planten van BonairePlantenportret 020
Fabaceae · vlinderbloemenfamilie
Wabi / HobadaGele bolletjes tussen stevige doornen
Vachellia tortuosa (L.) Seigler & Ebinger[1]
Wabi kan een open terrein veranderen in een dicht doornig bosje. Tussen de fijne blaadjes verschijnen kleine gele bolletjes: elk bolletje bestaat uit vele bloemen. Deze gewone boom van het mondi heeft een geschiedenis als brandstof, begrenzing en onderdeel van het droge eilandenlandschap.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUWabi / HobadaHobada op Bonaire; Hubada op Aruba
NEDERLANDSWabiLokale naam ook in het Nederlands
ENGELSDutch casha / twisted acaciaOok: casha
WETENSCHAPPELIJKVachellia tortuosaVoorheen Acacia tortuosa
Wabi en Hobada worden voor Bonaire geregistreerd. De huidige wetenschappelijke naam is Vachellia tortuosa; Acacia tortuosa is de oudere naam. Andere doornbomen met gele bolbloemen kunnen erop lijken: bekijk ook de rijpe peulen.[1][2]
01
Van wortel tot zaad
Bolbloemen, fijne veren en donkere peulen.
Voor een goede herkenning combineer je bloemen, doornen en peulen. Alleen de vorm van de kroon is onvoldoende.[1]
02Stam & doornen
Een struik of kleine boom met grijsbruine schors. Stevige rechte doornen staan in paren en kunnen enkele centimeters lang zijn.[3]
03Bladeren
Het blad is dubbel geveerd: zijassen dragen rijen heel kleine deelblaadjes. Zo ontstaat de fijne, bijna varenachtige structuur.[3]
04Bloemen
Veel kleine gele bloemen vormen samen een rond hoofdje. Het bolletje is dus een hele bloeiwijze, geen losse bloem.[3]
05Peulen
Rijpe peulen zijn donkerbruin tot vrijwel zwart, smal en wat ingesnoerd tussen de zaden. Ze zijn recht tot licht gebogen.[3]
06Zaden
Bruine zaden liggen in één rij in de peul. De peulen hebben niet de zoete, dikke pulp van Kuida.[3]
02
Bonaire & de Antillen
Een inheemse doornboom.
Kew rekent de ABC-eilanden tot het natuurlijke verspreidingsgebied. Veel Wabi op een plek betekent dus niet automatisch dat er een buitenlandse invasieve plant staat. Hij kan wel dichte begroeiing vormen op verstoorde en open terreinen.[1][2][4]
Mondi verandert met het gebruik
De soort komt voor in struweel, weiden en terreinen die na gebruik weer dichtgroeien. Zulke vegetatie vertelt ook iets over de geschiedenis van een plek: kaal maken en herstel veranderen welke planten kansen krijgen.[3]
03
Gebruik door de tijd
Meer dan een lastige doornstruik.
Wabi leverde brandstof en draagt oude lokale namen. Botanische verzamelingen bewaren bovendien vindplaatsen van meer dan een eeuw geleden.
BonaireVroegerHoutskool
Hobada in het houtskoolvuur.
De Landschapsbiografie noemt Hobada onder de boomsoorten die op Bonaire voor houtskool werden gebruikt. Houtskool diende voor koken en werd ook naar Curaçao uitgevoerd. In die handel kwam hout uit verschillende soorten van het mondi samen.[4]
04
Plant & dagelijks leven
Brandstof, afscheiding en voorzichtig gebruik.
HOUT & VUUR
Een lokale brandstofboom
Hobadahout werd tot houtskool verwerkt. Het past in de geschiedenis van koken op kolen vóór de komst van kerosine- en gasfornuizen.[4]
ERF & GRENS
Een doornige rand
Dichte takken en doornen vormen een natuurlijke barrière. Dezelfde eigenschappen bieden beschutting maar vragen ruimte naast paden en werkplekken.[3]
VOEDSEL & GEZONDHEID
Stoffen in de plant
Botanisch onderzoek meldt cyanogene stoffen in deze soort: stoffen waaruit blauwzuur kan vrijkomen. De onderzoeken bepalen daarmee nog niet de giftigheid van elk plantdeel. Een specifieke medicinale toepassing op Bonaire is in de geraadpleegde bronnen niet aangetroffen.[3]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew · Vachellia tortuosa ↗
Huidige naam en natuurlijke verspreiding, inclusief de ABC-eilanden.
- 02Dutch Caribbean Species Register · Acacia tortuosa ↗
Wabi, Hobada, Hubada en Kashá per eiland.
- 03Australian National Botanic Gardens · Vachellia tortuosa ↗
Botanische kenmerken, verwarring met V. farnesiana, cyanogene stoffen en historische exemplaren.
- 04Landschapsbiografie Bonaire · pp. 48 en 64 ↗
Hobada als houtskoolboom; lokale namen met inheemse taalwortels.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s, beide op Bonaire gemaakt. De beelden zijn inhoudelijk ongewijzigd; de uitsnede kan per scherm verschillen.
- Plant in het landschap · Jay Brasher · Bonaire · 2023-09-15Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron
- Herkenningsdetail · Jay Brasher · Bonaire · 2023-09-15Jay Brasher · CC BY 4.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 28 september 2026