01Wortels
De wortels vragen ruimte. Carmabi adviseert deze boom niet vlak tegen gebouwen te planten; jonge aanplant heeft water nodig totdat hij goed is geworteld.[2]
De planten van BonairePlantenportret 032
Boraginaceae
WatakeliWitte bloemen, oranje vruchten en verkoelende schaduw
Bourreria succulenta Jacq.[1]
Watakeli brengt leven in de droge mondi. Tussen het stevige blad verschijnen geurende witte bloemen; later volgen opvallende vruchten. Ook op een erf kan deze inheemse boom schaduw geven en vogels aantrekken.
Leer de plant kennenPAPIAMENTUWatakeliPlaatselijke naam of naamvarianten.
NEDERLANDSWatakeliOok in Nederlandstalige beschrijvingen gebruikt.
ENGELSStrongbackEngelse naam.
WETENSCHAPPELIJKBourreria succulentaGeaccepteerde wetenschappelijke naam.
Watakeli is ook in het Nederlands de bruikbare lokale naam. Shimaruku di baka is een andere volksnaam; het is niet de fruitboom Shimaruku.[1][2][4][5]
01
Van wortel tot zaad
Zo herken je de plant.
Bekijk blad, bloemen en vruchten samen: één kenmerk vertelt niet het hele verhaal.
02Stam & takken
Een houtige stam vertakt zich tot een ronde, soms onregelmatige kroon.[1][2]
03Bladeren
De bladeren zijn eenvoudig, ovaal en vrij stevig, vaak glanzend groen.[2]
04Bloemen
Witte bloemen staan in groepjes en verspreiden een zoete geur.[2]
05Vruchten
De vlezige vruchten verkleuren naar oranje tot roodachtig en worden door vogels bezocht.[2]
06Zaden
Harde delen binnen in de vrucht beschermen de zaden. Vruchtetende vogels helpen bij de verspreiding.[2]
02
Bonaire & de Antillen
Op Bonaire en de buureilanden.
Watakeli behoort tot de bomen van de ABC-eilanden. Zijn wind- en droogtebestendigheid past bij het eilandklimaat; Carmabi kweekt hem op Curaçao voor tuinen en herstel van lokale begroeiing.[2][3][4]
De plant in haar omgeving.
De bloemen lokken insecten en de vruchten voeden vogels. Een boom op een erf kan zo ook buiten de mondi voedsel bieden.[2]
Plant & omgeving
Dicht bij het dagelijks leven.
De naam Watakeli wordt in onderzoek naar Caquetío-woorden verbonden met namen voor bomen op het Zuid-Amerikaanse vasteland. Plantennamen bewaren zo sporen van oude contacten.[5]
03
Gebruik door de tijd
Een vertrouwde boom van mondi en erf.
De geschiedenis van Watakeli ligt vooral in plaatselijke plantenkennis, kruidendranken en de waarde van een levende boom.
CuraçaoVolksgebruikPlant & geschiedenis
Blad als kruidendrank.
Carmabi beschrijft een oude reputatie van bladaftreksels als versterkende drank. Ook gebruik bij mond- en oogklachten werd opgetekend. Dat documenteert een traditie, geen aangetoonde behandeling.[2]
04
Plant & dagelijks leven
Gebruik van de plant.
Tuin
Schaduwboom.
Geschikt als boom met bloemen en vruchten, met voldoende ruimte voor kroon en wortels.[2][3]
Natuur
Voedsel voor bezoekers.
Bloemen en vruchten ondersteunen verschillende dieren gedurende hun seizoenen.[2]
Volksgeneeskunde
Traditioneel bladgebruik.
Bladaftreksels zijn beschreven in de Curaçaose volksgeneeskunde. Een geregistreerde medicinale toepassing is ons niet bekend.[2]
05Bronnen & verantwoording.
Botaniek, geschiedenis en beeldrechten
Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.
- 01Kew · Bourreria succulenta ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 02Carmabi · Christoffelpark den chikí ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 03Carmabi · Inheemse plantenkwekerij ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 04STINAPA · Washington Slagbaai ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
- 05Gerard van Buurt · Caquetío-woorden ↗
Namen, plantkenmerken of het bij de tekst vermelde gebruik en onderzoek.
Foto’s, makers & licenties
Twee verschillende kleurenfoto’s; maker, herkomst en licentie staan per beeld vermeld.
- Plantenfoto · Jean-Paul Boerekamps · Bonaire · 2021-05-05Jean-Paul Boerekamps · CC0 · Bron
- Herkenningsdetail · Jean-Paul Boerekamps · Bonaire · 2021-05-05Jean-Paul Boerekamps · CC0 · Bron
- Louis Imbeau · Curaçao · 2023-03-04Louis Imbeau · CC BY 4.0 · Bron
De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.
Bijgewerkt: 28 september 2026