Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 226

Asteraceae

Yerba di mampurituEen sterk geurend kruid met doorschijnende bladklieren en slanke bloemhoofdjes.

Porophyllum ruderale (Jacq.) Cass.[1]

Yerba di mampuritu valt eerder op door zijn geur dan door zijn bloemen. De blauwgroene bladeren dragen olieklieren; de langwerpige hoofdjes bestaan uit kleine buisbloemen en krijgen later een losse pluim van vruchtjes.

Leer de plant kennen
Yerba di mampuritu op Bonaire, met zijn ijle vertakte stengels.
Yerba di mampuritu op Bonaire, met zijn ijle vertakte stengels.
PAPIAMENTUYerba di mampurituPapiamentse benaming; streeknamen kunnen worden gedeeld.
NEDERLANDSPorophyllum ruderaleNederlandse benaming; bij ontbreken van een bevestigde volksnaam staat de wetenschappelijke naam.
ENGELSYerba porosaEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKPorophyllum ruderaleGeaccepteerde wetenschappelijke naam; gecontroleerde synoniemen staan hieronder.

De parkchecklist noemt yerba di mampuritu; Mampurito is ook als Arubaanse naam geregistreerd. De Mexicaanse keukenkruidnaam pápalo hoort vooral bij var. macrocephalum, een vorm binnen deze soort.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Een sterk geurend kruid met doorschijnende bladklieren en slanke bloemhoofdjes.[3]

01Wortels

Een penwortel verankert het kruid; Braziliaans anatomisch onderzoek beschrijft ook de bouw van de jonge wortel.[3]

02Stengels

De rechtopgaande, vertakte stengels zijn glad, groen tot paarsachtig en vaak fijn gegroefd.[3]

03Bladeren

De gesteelde bladeren zijn ovaal tot omgekeerd eirond, met een golvende rand en zichtbare klieren.[3]

04Bloemen

Smalle hoofdjes op steeltjes dragen groenachtige tot paarsbruine buisbloemen; vijf lange omwindselbladen omsluiten ze.[3]

05Vruchten

De droge, smalle vruchtjes dragen lange borstelharen die bij rijpheid uiteenstaan.[3]

06Zaden

Elk vruchtje omsluit één zaad; vrucht en zaad worden samen verspreid.[3]

Rijpe vruchtpluizen op Curaçao: droge vruchtjes met lange haren.
Rijpe vruchtpluizen op Curaçao: droge vruchtjes met lange haren.

Zoek de klieren aan de bladrand en de smalle hoofdjes: een gesloten hoofdje is geen bes.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

De soort staat in de flora-inventaris van Washington Slagbaai. Een bevestigde foto uit Bonaire toont de ijle groei tussen open grond en stenen; het zaaddetail is op Curaçao gefotografeerd.[4]

Een plek in de natuur.

Dit eenjarige kruid hoort bij open, verstoorde plaatsen. De vruchtpluizen helpen de lichte vruchtjes los te komen en zich te verspreiden.[3]

Plant & omgeving

Naam en gebruik.

CONABIO registreert de breedbladige var. macrocephalum in Mexico als eetbaar keukenkruid en quelite. Dat regionale gebruik maakt de wilde Bonaireaanse plant nog niet tot een lokaal gedocumenteerd voedingsgewas.[5]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en plantgebruik.

Veldcollecties, oude namen en onderzochte toepassingen.

Curaçao en Amerika1969Johnson · Monograph of Porophyllum, 1969

Twee vormen, één soort

R. Roy Johnson onderscheidde in zijn monografie twee ondersoorten en beschreef tussenvormen. Hij noemde daarbij een Curaçaose collectie van Arnoldo uit Ronde Klip, 20 december 1951. Kew behandelt macrocephalum nu als variëteit.[7][6]

01

Heden

Mexico

Bladeren als smaakmaker

Het Mexicaanse biodiversiteitsinstituut CONABIO noemt papaloquelite als plant voor menselijke consumptie. Dit gebruik betreft de aromatische bladeren van de groothoofdige variëteit.[5]

02

1914–1917

Nederlandse West-Indische literatuur

Mampoerietoe op papier

De Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië nam Porophyllum macrocephalum op als Mampoerietoe van de Benedenwindse Eilanden. De beschrijving noemt kleine eivormige bladeren, lange cilindrische hoofdjes en bruinachtig vruchtpluis. Kew plaatst die oudere naam nu bij de variëteit macrocephalum van P. ruderale.[9]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Bladeren

Een regionale keukentraditie

In Mexico wordt de variëteit macrocephalum als aromatisch groen gegeten; de naam en toepassing zijn geografisch specifiek.[5][6]

Wortel en blad

Anatomie onder de microscoop

Onderzoek in Brazilië onderzocht wortel-, stengel- en bladweefsel en de ligging van stoffen in klieren. Dat onderzoek bewijst geen genezende werking.[8]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew · Porophyllum ruderale ↗

    Kew · Porophyllum ruderale

  2. 02
    Naturalis · Dutch Caribbean Species Register ↗

    Naturalis · Dutch Caribbean Species Register

  3. 03
    Flora do Brasil via World Flora Online · morphology ↗

    Flora do Brasil via World Flora Online · morphology

  4. 04
    STINAPA · Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028 ↗

    STINAPA · Washington Slagbaai National Park Management Plan 2022–2028

  5. 05
    CONABIO · Papaloquelite, food use and names ↗

    CONABIO · Papaloquelite, food use and names

  6. 06
    Kew · variety macrocephalum ↗

    Kew · variety macrocephalum

  7. 07
    Johnson · Monograph of Porophyllum, 1969 ↗

    Johnson · Monograph of Porophyllum, 1969

  8. 08
    Universidade Federal de Viçosa · anatomy, 2006 ↗

    Universidade Federal de Viçosa · anatomy, 2006

  9. 09

Foto’s, makers & licenties

Yerba di mampuritu op Bonaire, met zijn ijle vertakte stengels. Rijpe vruchtpluizen op Curaçao: droge vruchtjes met lange haren.

  • Leshell · Bonaire, Bonaire, Sint Eustatius and Saba · 2023-01-01Leshell · CC BY-NC 4.0 · Bron
  • Carel de Haseth · Westpunt, Curaçao · 2017-02-02Carel de Haseth · CC BY-NC · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 19 oktober 2026.