Bonaire PlantengidsDe planten van Bonaire
De planten van BonairePlantenportret 269

Rutaceae

BosuaEen stekelige boom met één groot blad per bladsteel en vruchten die glanzende zaden tonen.

Zanthoxylum schreberi (J.F.Gmel.) Reynel ex C.Nelson[1]

Bosua valt vooral op door de brede, kegelvormige stekels op stam en takken. De bladeren ogen enkelvoudig, maar zijn botanisch éénbladig samengestelde bladeren. Tegen het licht zijn kleine oliepuntjes in het blad te zien.

Leer de plant kennen
Bosua met brede bladeren op Curaçao.
Bosua met brede bladeren op Curaçao.
PAPIAMENTUBosuaPapiamentse naam; indien niet bevestigd staat de wetenschappelijke naam.
NEDERLANDSZanthoxylum schreberiNederlandse benaming.
ENGELSZanthoxylum schreberiEngelse benaming.
WETENSCHAPPELIJKZanthoxylum schreberiGeaccepteerde wetenschappelijke naam en gecontroleerde synoniemen.

Bosua en kaubati zijn regionaal vastgelegd. De eilandflora gebruikt Zanthoxylum monophyllum; oudere Nederlandse teksten gebruiken Fagara monophylla. Beide horen volgens Kew bij Zanthoxylum schreberi. Dit is een andere plant dan Zanthoxylum flavum.[1][2]

01

Van wortel tot zaad

Van wortel tot zaad.

Een stekelige boom met één groot blad per bladsteel en vruchten die glanzende zaden tonen.[3]

01Wortels

Een boom met een houtig wortelstelsel; de regionale beschrijving geeft geen gemeten worteldiepte of speciale luchtwortels.[3]

02Stengels

Struik of boom tot circa 8 m, met grijze schors en piramidevormige scherpe stekels tot ongeveer 1 cm.[3]

03Bladeren

Eén deelblad per steel, elliptisch tot omgekeerd eirond, meestal 5–13 cm; boven glanzend, onder soms roestkleurig behaard.[3]

04Bloemen

Kleine bleke bloemen in eindstandige pluimen tot ongeveer 7 cm; mannelijke en vrouwelijke bloemen verschillen.[3]

05Vruchten

Kleine droge deelvruchten die openspringen; circa 3,5–6 mm lang volgens de regionale flora.[3][4]

06Zaden

Glanzend donker zaad wordt zichtbaar wanneer de vruchtwand opengaat.[4]

Groene en geopende droge vruchtjes in Naguabo, Puerto Rico.
Groene en geopende droge vruchtjes in Naguabo, Puerto Rico.

De combinatie van één groot blad per steel en grove kegelstekels onderscheidt bosua van de geveerdbladige Zanthoxylum-soorten.

02

Bonaire & de Antillen

Op Bonaire.

Historische collecties komen uit Soebi Rincon, Rincon en Rooi Sangu bij Dos Pos. De regionale flora noemt droog bos, vooral op kalk.[3]

In het landschap.

De boom bewaart olie in kleine bladklieren. Het droge openspringende vruchtje toont de zaden aan de buitenwereld; het is geen sappige zwarte bes.[3][4]

Plant & omgeving

Mens en plant.

Een Nederlandse encyclopedie beschreef begin twintigste eeuw al de oliepuntjes, kegelstekels en openspringende vruchten. Modern onderzoek kijkt naar stoffen uit de bast.[4][5]

03

Gebruik door de tijd

Geschiedenis en gebruik.

Plaatselijke vondsten en toepassingen elders vertellen elk een eigen verhaal.

Nederlandse West-IndiëBegin twintigste eeuwEncyclopaedie van Nederlandsch West-Indië — Fagara monophylla

Bossoea in de encyclopedie.

Onder Fagara monophylla beschrijft de encyclopedie Bossoea en Kaubaati: oliepuntjes in de bladeren, kegelvormige stekels en vruchten die een glanzend zaad vrijleggen. Dit maakt de oude naam herkenbaar als dezelfde soort.[4][1]

Laboratoriumonderzoek

Baststoffen tegen mijten.

Een primaire studie testte een alkaloïderijk bastextract tegen de spintmijt Tetranychus urticae. Dit is onderzoek naar mogelijke gewasbescherming, geen aanwijzing voor een historisch Bonaireaans bestrijdingsmiddel.[5]

04

Plant & dagelijks leven

Gebruik van plantdelen.

Bast

Chemisch onderzoek.

Het mijtenonderzoek gebruikte een bereid extract van de bast; werking en risico hangen af van concentratie en toepassing.[5]

Traditie

Medicinale registratie.

Kew registreert medicinaal gebruik voor deze soort. De geraadpleegde lokale beschrijvingen specificeren geen Bonaireaanse bereiding of genezingsbewijs.[1][3]

05

Bronnen & verantwoording.

Botaniek, geschiedenis en beeldrechten

Bronnen voor namen, herkenning, plaatselijk gebruik en geschiedenis. Foto’s, makers en licenties staan hieronder.

  1. 01
    Kew POWO — Zanthoxylum schreberi ↗

    Naam, echte synoniemen en verspreiding.

  2. 02
  3. 03
    Stoffers — Rutaceae, 1984, pp.296–297 ↗

    Botanische beschrijving en plaatsgegevens.

  4. 04
    Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië — Fagara monophylla ↗

    Geschiedenis, gebruik en/of onderzoekscontext; geografische herkomst staat in de tekst.

  5. 05

Foto’s, makers & licenties

Bosua met brede bladeren op Curaçao. Groene en geopende droge vruchtjes in Naguabo, Puerto Rico.

  • Carel de Haseth · Pueblo de la Madre de Dios Ascencion, Curaçao · 2014/05/29Carel de Haseth · CC BY-NC · Bron
  • Juan Gabriel · Daguao, Naguabo, Puerto Rico · 2023-02-10Juan Gabriel · CC BY NC · Bron

De oorspronkelijke licentie blijft van toepassing op de betreffende foto; zij geldt niet automatisch voor de volledige website.

Bijgewerkt: 19 oktober 2026.